ອະທິພຸດທະ

- ອະທິພຸດທະ: ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າທີ່ພົບໃນຄະຕິຄວາມເຊື່ອ ຂອງພຸດທະສາສນາຝ່າຍມະຫາຍານ(ອາຈາຣິຍະວາທ)ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ພົບໃນຝ່າຍເຖຣະວາທ(ຫິນະຍານ) ໂດຍຊື່ວ່າອະທິພຸດທະ ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງແຮກ, ທີ່ຖືກຳເນີດຂຶ້ນພ້ອມກັບໂລກ, ຢູ່ໃນໂລກ ຊົາວນິຣັນດອນ, ເປັນຜູ້ສ້າງສັບພະສິງໃນໂລກ ແລະເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ.

ປະວັດນັບຖື:

- ການນັບຖືອາທິພຸດທະເຣີ່ມປາກົດຄັ້ງແຮກໃນເນປານ, ໂດຍພຸດທະສາສນານິກາຍໄອສວາຣິກ ເຊິງຮຽກວ່າ ອາທິພຸດທະ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັບ ການເກີດຂຶ້ນຂອງໂລກ, ຄືເມື່ອໂລກເກີດຂຶ້ນເປັນຮູບຮ່າງ ອາທິພຸດທະກໍປາກົດພຣະກາຍໃນແສງສະຫວ່າງບໍ່ອາດບອກເບື້ອງຕົ້ນ ແລະຈຸດສິ້ນສຸດຂອງພຣະອົງໄດ້, ປະທັບຢູ້ບົນພຣົມມະໂລກ ຊັ້ນທີ 13 ຮຽກອະກະນິສຖະພູວະນະ ຫຼືອະກະນິດຖະພຣົມ ອະທິພຸດທະມີ ພຣະນາມຕ່າງໆຫຼວງຫຼາຍ ຂຶ້ນກັບແຕ່ລະນິກາຍ, ນິກາຍໄອສວາຣິກ ຮຽກວ່າ ອິສວນ: ນິກາຍສະວາພາວິກ ຮຽກວ່າ ສະວາພາວະ ໃນເນປານ ແລະທີ່ເບດ ບາງຄັ້ງຮຽກພຣະອົງວ່າ "ໂຍຄັມພຣ" ສ້າງຮູປເປັນປາງບໍາເພັງທຸກຣະກິຣິຍາ ມີສັກຕິ ຄື ຊານເນສວນ.

- ໃນຍີ່ປຸ່ນ ແລະຈີນ ບໍ່ນິຍົມນັບຖືອາທິພຸດທະ ແຕ່ນັບຖືພຸດທະຍານິພຸດທະ 2 ອົງ ຄື ພຣະອະມິຕາພຸດທະ ກັບພຣະໄວໂຣຈນະພຸດທະ ວ່າເປັນພຸດທະເຈົ້າສູງສຸດ ແລະບໍ່ຖືວ່າພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານີ້ມີສັກຕິ ເຊັ່ນໃນເນປານ ແລະທິເບດ.

ພຣະພຸທທະເຈົ້າ

- ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພຣະບໍຣົມມະສາສດາຂອງພຸດທະສາສນາ, ພຸດທະສາສນາທັງຝ່າຍເຖຣະວາທ ແລະອະຈາຣິຍະວາທ (ຫິນະຍານ ແລະມະຫາຍານ) ນັບຖືພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າເປັນສາສດາຂອງຕົນເໝືອນກັນ ແຕ່ລາຍລະອຽດປີກຍ່ອຍຕ່າງກັນ ຝ່າຍເຖຣະວາທ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນພຣະພຸດທະເຈົ້າອົງປັດຈຸບັນຄືພຣະໂຄດົມສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ແລະກ່າວເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າໃຮອະດີດກັບໃນອະນາຄົດເລັກນ້ອຍ ແຕ່ບໍ່ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນເທົ່າກັບຝ່າຍມະຫາຍານ ນັບຖືພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂອງຝ່າຍເຖຣະວາທທັງໝົດ ແລະມີການສ້າງພຣະພຸດທະເຈົ້າເພີ່ມຕື່ມຂຶ້ນມາຈົນບາງອົງມີລັກສະນະຄ້າຍດັບເທພະເຈົ້າຂອງສາສນາຮີນດູ.

- ຕາມຄັມພີຝ່າຍພຸດ ຖືວ່າພຣະພຸດທະເຈົ້າ (ພຣະໂຄດົມພຸທະເຈົ້າ) ພຣະອົງຊົງດຳຣົງພຣະຊີບຢູ່ຣະຫວ່າງ 80 ປີ ກ່ອນພຸດທະສັງກຣາຊ ຈົນເຖິງເຣີ່ມພຸດທະສັງກຣາຊ ເຊິງເປັນວັນນິພພານ ກົງກັບ 543 ປີກ່ອນຄຣິຕຕະສັງກຣາຊ ຕາມຕໍາຣາລາວເຮົາ ້ອ້າງອີງປະຕິທິນລາວ ແລະປະຕິທິນຈັນທະຣະຄະຕິ.

ກ. ຄວາມໝາຍຂອງຄຳວ່າ "ພຸດທະ"
- ໃນພຸດທະສາສນາ ພຸດທະ(ພາສະປາລີ ພຸດທະ ແປວ່າ ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ຕື່ນ ຜູ້ເບີກບານ) ໝາຍເຖິງບຸກຄົນຜູ້ຕັສຮູ້ອະຣິຍະສັຈ 4 ແລ້ວຢ່າງທ່ອງແທ້ ໃນຂັ້ນອັຕຖະກະຖາ ຈຳແນກພຸດທະອອກເປັນ 3 ຈຳພວກດ້ວຍກັນ ໄດ້ແກ່:

1. ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ: ບາງທີຮຽກວ່າພຸດທະເຈົ້າ ຄືບຸກຄົນທີ່ຕັສຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ ແລະສອຍຜູ້ອື່ນໃຫ້ຮູ້ຕາມ ຕາມຄັມພີຝ່າຍພຸດທະນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າອົງທີ່ປາກົດໃນປະວັດສາດ(ພຣະໂຄດົມພຸດທະເຈົ້າ) ເປັນພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ພຣະອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ.

2. ພຣະປັຈເຈກະພຣະພຸດທະເຈົ້າ: ຫຼືພຣະປັຈເຈກພຸດທະ (ຄືບຸກຄົນທີ່ຕັສຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສອນໃຫ້ຜູ້ອື່ນຮູ້ຕາມ.

3. ອະນຸພຸດທະ , ຄື ບຸກຄົນທີ່ຕັສຮູ້ເນື່ອງດ້ວຍຄໍາສອນຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ບໍ່ວ່າຈະໂດຍທາງກົງ ຫຼືທາງອ້ອມ ຜູ້ທີ່ຕັສຮູ້ໄດ້ ດ້ວຍເຫຕນີ້ຮຽກວ່າພຣະສາວົກ.

* ໃນອັຕຖະກະຖາບາງແຫ່ງ ຈພແນກເປັນ 4 ດັ່ງນີ້:
1. ພຣະສັພພັນຍູພຸດທະ (ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ)
2. ພຣະປັຈເຈກະພຸດທະ.
3. ຈະຕຸສັຈຈະພຸດທະ(ສາວົກຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ໄດ້ບັນລຸອໍຣະຫັນຕະຜົລ)
4. ສຸຕະພຸດທະ(ຜູ້ເປັນພຣະຫູສູຕ)

ຂ. ຄຳທີ່ໃຊ້ຮຽກພຣະພຸດທະເຈົ້າ.
- ເທົ່າທີ່ປາກົດມີຫຼາຍຄຳ ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

1. ພຣະບໍ່ຣົມມະໂພທິສັດ, ພຣະໂພທິສັດ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ທີ່ກຳລັງບຳເພັງປາຣະມີ 10 (ໂດຍຍິ່ງຍວດ 30 ທັດ) ຄື ທານ, ສີລ, ເນກຂັມມະ, ປັນຍາ, ວິຣິຍະ, ຂັນຕິ, ສັຈຈະ, ອະທິຖານະ, ເມຕຕາ, ອຸເປກຂາ ແລະຈະໄດ້ຕັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

2. ອັງຄີຣົສ ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ມີຣັສມີແຜ່ອອກຈາກກາຍ.

3. ສີທັຕຖະ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ມີຄວາມພຽນພະຍາຍາມ ເມື່ອຕ້ອງການສຳເຣັດ ເປົ້າໝາຍທີ່ປະສົງ ຈະທຳມະຫາບູຣຸດ ເປັນຄໍາທີ່ໃຊ້ຮຽກ ພຣະພຸດທະເຈົ້າກ່ອນຕັສຮູ້ ອີກຄວາມໝາຍໜຶ່ງ ຄື ບູຣຸດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, (ໃນລາວເຮົາບູຮານພົບໃນໜັງສືຕ່າງໆ ຮຽກ ສີທຣາຕ, ສີທາຣົດ ກໍແມ່ນ)

4. ຕະຖາຄົຕ ເປັນຄໍາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຕັດເຖິງພຣະອົງເອງ(ຮຽກພຣະອົງເອງ) ມີຄວາມໝາຍແປດຢ່າງ ຄື
- ພຣະຜູ້ສະເດັດມາແລ້ວຢ່າງນັ້ນ.
- ພຣະຜູ້ສະເດັດໄປແລ້ວຢ່າງນັ້ນ.
- ພຣະຜູ້ສະເດັດມາເຖງຕະຖະລັກສະນະ.
- ພຣະຜູ້ຕັສຮູ້ທັມຕາມທີ່ມັນເປັນ.
- ພຣະຜູ້ຊົງເຫັນຢ່າງນັ້ນ.
- ພຣະຜູ້ຕັສຢ່າງນັ້ນ
- ພຣະຜູ້ທຳຢ່ານັ້ນ.
- ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ
(ໃນລາວເຮົາບາງທ່ານ ບາງຕໍາຣາຍັງຮຽກເປັນພາສາປາລີບໍຣິສຸດວ່າ ຕະຖາຄະຕະ ກະມີ)

5. ຕະຖາຄົຕໂພທິສັດທາ ໝາຍເຖິງ ການເຊື່ອຖືປັນຍາຕັສຮູ້ຂອງພຣະຕະຖະຄົຕ,

6. ທັມມະກາຍ: ໝາຍເຖິງທ່ານຜູ້ມີທັມໃນກາຍ.

7. ທັມມະຣາຊາ: ໝາຍເຖິງຜູ້ເປັນຣາຊາແຫ່ງທັມ.

8. ທັມມະສວາມິຕ, ທັມມະສວາມິສຣ, ໝາຍເຖິງທ່ານຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໂດຍເປັນເຈົ້າຂອງທັມ.

9. ທັມມະສາມີ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງທັມ.

10. ທັມມິສຣາທິບໍດີ: ໝາຍເຖິງທ່ານຜູ້ເປັນທີ່ບໍດີໃນທັມ ເປັນຄໍາກະວິໝາຍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

11. ບໍຣົມມະສາສດາ, ພຣະບໍຣົມມະສາສດາ, ໝາຍເຖິງທ່ານຜູ້ເປັນ ສາສດາອັນຍອດຍິ່ງ, ພຣະຜູ້ເປັນຄຣູຜູ້ສູງສຸດ, ຫຼືພຣະບໍຣົມມະຄຣູ.

12. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາຄເຈົ້າ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ທ່ານຜູ້ຮູ້ດີ, ຮູເຍຊອບ, ດ້ວຍຕົນເອງກ່ອນແລ້ວ ສອນປະຊຸມຊົນໃຫ້ປະພຶດຊອບດ້ວຍກາຍ ວາຈາ ໃຈ.

13. ພຣະສາສດາ : ໝາຍເຖິງທ່ານຜູ້ຊົງສອນຊົນທັງປວງ.

14. ພຣະສັມພຸດທະເຈົ້າ, ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ, ພຣະອໍຣະຫັນ(ອະຣະຫັນ)ສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ, ສົມເດັດພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ: ໝາຍເຖິງ ພຣະຜູ້ຕັສຮູ້ເອງໂດຍຊອບ.

15. ພະຄະວາ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ເປັນຜູ້ມີໂຊກ ຫຼືທ່ານຜູ້ຈຳແນກແຈກທັມ.

16. ມະຫາສະມະນະ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ສງົບແລ້ວ.

17. ໂລກະນາຖ, ພຣະໂລກະນາຖ: ໝາຍເຖິງ ພຣະຜູ້ເປັນທີ່ເພິ່ງແຫ່ງໂລກ. (ໂລກະນາໂຖ)

18. ສະຍັມພູ, ພຣະສະຍັມພູ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ຕັດສຮູ້ໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ບໍ່ມີໃຜສັ່ງສອນ.

19. ສັພພັນຍູ, ພຣະສັພພັນຍູສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ: ໝາຍເຖິງ ທ່ານຜູ້ຮູ້ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ.

20. ພຣະສຸຄົຕ, ພຣະສຸຄະໂຕ: ໝາຍເເຖິງ ທ່ານຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ.

ສັຕຕະມະຫາສະຖານ

- ສັຕຕະມະຫາສະຖານ ຄື ສະຖານທີ່ສຳຄັນ 7 ແຫ່ງ ທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າສະເດັດປະທັບ ສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸຂ ຫຼັງຈາກຊົງຕັສຮູ້ທັມມະວິເສດແລ້ວ ເປັນເວລາແຫ່ງລະ 1 ສັບປະດາ ຣວມມີ 7 ສັບປະດາ ຣວມເປັນ 49 ວັນ ໂດຍຣຽງຕາມລຳດັບດັ່ງນີ້:

- ສັບປະດາທີ 1. ສະເດັດປະທັບພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ມະຫາໂພທິ ຊົງສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸຂຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 2. ສະເດັດປະທັບ ນະ ອະນິສະເຈດີຍ໌ ຊົງຢືນຈ້ອງພຣະເນຕເບິ່ງຕົ້ນມະຫາໂພທິ ໂດຍບໍ່ໄດ້ປະພິບພຣະເນຕຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 3. ສະເດັດປະທັບ ນະ ຣັຕນະຈົງກົມເຈດີຍ໌ ຊົງນະມິຕຈົງກົມຂຶ້ນ ແລ້ວສະເດັດຈົງກົມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 4. ສະເດັດປະທັບ ນະ ຣັຕນະເຈດີຍ໌ ສະເດັດໄປທາງທິດພາຍັບ ແຫ່ງຕົ້ນສີມະຫາໂພທິ ປະທັບນັ່ງຂັດສະນະມາທິໃນເຮືອນແກ້ວ - ເຊິ່ງເທວະດານິມິຕຖວາຍ ຊົງພິຈາຣະນະພຣະອະພິທັມຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 5. ສະເດັດປະທັບກ້ອງຕົ້ນໄມ້ໄຮ ໂດຍມີຊື່ວ່າ ອະຊະປາລະນິໂຄຣທ ເຊິ່ງເປັນທີ່ພັກຂອງຄົນລ້ຽງແກະ.
- ສັບປະດາທີ 6. ສະເດັດປະທັບນັ່ງຂັດສະມາທິພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ຈິກ ໂດຍມີຊື່ວ່າ ມຸຈະຣິນທ໌ ທາງທິດອາຄະເນຍ໌ແຫ່ງຕົ້ນມະຫາໂພທິ ຝົນຕົກຕລອດ 7 ວັນ ນາຄຊື່ວ່າມຸຈະຣີນທ໌ ແຜ່ພັງພາຍບັງຝົນແກ່ພຣະອົງ.
- ສັບປະດາທີ່ 7. ສະເດັດໄປປະທັບພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ເກຕ(ກິສນາ) ມີຊື່ວ່າ ຣາຊາຍະຕະນະ ປະທັບນັ່ງສະເຫວິຍວິມຸຕິສຸຂຕລອດ 7 ວັນ.

ອາຊີວົກຜູ້ປຶກໜາປັນຍາບອດ

Picture@Bailane.com
- ພຣະບໍຣົມມະໂພທິສັດສີທັດຖະນັ້ນ ເມື່ອພຣະອົງຕັດສະຮູ້ ອະນຸຕຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ເມື່ອໃກ້ໃກ້ສະຫວ່າງ ເດືອນວິຂາແລ້ວ ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ພຣະອົງກໍໄດ້ ພຣະນາມວ່າ ພຣະອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຫຼືພຣະອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມໂພທິຍານ ຫຼືຮຽກສັ້ນໆວ່າພຣະພຸດທະເຈົ້ານັ້ນເອງ.
Picture@Bailane.com
- ພຣະພຸດທະອົງຕັດສຮູ້ແລ້ວ ມອງເຫັນວ່າ ມະນຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕົກຢູ່ໃນບ້ວງແຫ່ງ ກິເລສ ຕັນຫາ, ກິເລສຕັນຫານັ້ນ ຍ່ອມເປັນເພັນເພິງເຜົາ ເຂົາຢ່າງເປັນວັດຕະຈັກ : ພຣະອົງເຫັນສະພາບຂອງສັຕວະໂລກແລ້ວ ພຣະອົງຊົງດໍາຣິເປັນສອງທາງວ່າ 1. ຈະເຂົ້າສູ່ພຣະນິພານເລີຍບໍ ? 2. ຫຼືຈະຢູ່ໂຜດສັຕວ໌ເລົ່ານີ້:
Picture@Bailane.com
- ໃນຂະນະ ຄືນນັ້ນເອງ, ພຣະສະຫັມປັຕຕິພຣົມກໍລົງມາ ອາຣາທະນາໃຫ້ພຣະອົງ ຢູ່ໂຜດສັຕວ໌ຕໍ່ໄປ
- ພຣົມມາ ຈະ ໂລກາ ........
Picture@Bailane.com
- ຂະນະນັ້ນເອງ ພຣະພຸດທະອົງປະທັບທີ່ສະໂບກຂະຣະນີ ຊົງພິຈາຣະນາດອກບົວ 4 ເລົ່າ ທຽບກັບມະນຸດ ກໍມີ 4 ພວກ ຕາມພື້ນພູມແຫ່ງການຮັບຮູ້.
1. ອຸຄຕິຕັນຍູ : ພວກສລາດຫຼາຍທີ່ສຸດ ເໝືອນດອກບົວທີ່ພົ້ນນໍ້າແລ້ວ ພຽງໄດ້ຟັງທີ່ຍົກຂຶ້ນກໍຈະຮູ້ໄດ້ທັນທີ.
2. ວິປຈິຕັນຍູ : ຄືພວກສະຫຼາດພໍສົມຄວນ ເໝືອນດອກບົວຢູ່ສະເໝີນໍ້າ ພຽງແຕ່ໄດ້ຟັງອະທິບາຍເລັກນ້ອຍກໍຮູ້ໂລດ.
3. ເນຍະ : ຄືພວກສລາດປານກາງ ຫຼືເວນະຍະສັຕວ໌ ເໝືອນດອກບົວທີ່ຢູ່ໃຕ້ນໍ້າ ມີໂອກາດທີ່ຈະພົ້ນນໍ້າໄດ້ໃນໂອກາດຕໍ່ໄປ ຫຼືວັນໜ້າ, ເມື່ອໄດ້ອົບຮົບບົ່ມສະຕິພໍຄວນ ແລະພໍ່າເພັງປາຣະມີ ພໍສົມຄວນກໍເຂົ້າໃຈທໍາໄດ້.
4. ປະທະປະຣະມະ : ຄືຜູ້ໂງ່ເຂົາເບົາປັນຍາ ເໝືອນບົວທີ່ຢູ່ໃນເຫງົ້າ ແລະຕົມ ຍາກທີ່ຈະສອນໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ບໍ່ມີໂອກາດພົບທັມ ຍ່ອມເປັນອາຫານຂອງເຕົ່າ ແລະປາໄດ້ທຸກ ເມື່ອ.
- ເມື່ອພຣະພຸດທະອົງ ເຫັນຄວາມເປັນຈິງຂອງມະນຸດແລ້ວ ກໍມີພຣະມະຫາກະຣຸນາທິຄຸນຕໍ່ຊາວໂລກ ພຣະອົງກໍເພັ່ງທິພຈັກຂຸຍານ ກວດເບິ່ງໂລກ ມອງຫາວ່າໃຜຈະຮັບຮູ້ທັມ ຂອງພຣະອົງໄດ້ໂດຍໄວ ກໍມອງເຫັນແຕ່ປັນຈະວັດຄີທັງ 5 ຈຶ່ງສະເດັດໄປຍັງອິສິປະຕະນະມະຣິຄຄະທານວັນ (ປ່າທີ່ມີກວາງຫຼາຍ) ເຊິ່ງປັນຈະວັຄຄີຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Picture@Bailane.com
ໃຜເປັນສາສດາຂອງທ່ານ ?
- ໃນລະຫວ່າງທາງ ພຣະພຸດທະອົງ ໄດ້ພົບກັບອາຊີວົກຄົນໜຶ່ງ ທີ່ສວນທາງພຣະອົງມາ, ຊື່ອຸປະກະ ໄດ້ເຂົ້າມາຖາມພຣະພຸດທະອົງວ່າ ໃຜເປັນສາສດາຂອງທ່ານ ? ໃຜເປັນຜູ້ອົບທັມໃຫ້ກັບທ່ານມາ ? ທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍສະແດງທັມໂຜດເຮົາດ້ວຍ ພຣະອົງໄດ້ຕັດວ່າ ເຮົາເປັນສະຍັມພູ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ພຽງເທົ່ານັ້ນເອງ ອາຊີວົກຜູ້ນັ້ນ ທໍາຕົວແບບຕະລຶງ ແລະກ່າວຄໍາບໍ່ສັດທາອອກມາ ເຊີນທ່ານຮູ້ໄປຄົນດຽວເຖີດ ເປັນໄປບໍ່ໄດ້.....ຄົນບໍ່ມີຄຣູບາອາຈານຈະມີທີ່ໃດ,
- ໃນທີ່ສຸດກໍສະແດງການແກວ່ງສີສະ, ຖົ່ມນໍ້າລາຍ ແລບລີ້ນ, ແລ້ວກໍເດີນຫຼີ້ນພຣະພຸດທະອົງໜີໄປ.

ວິຈານ:
- ຄົນປຶກໜາ ປັນາຍາບອດນັ້ນມີຈິງ ບໍ່ວ່າແຕ່ໃນຍຸກນີ້ ຍຸກພຣະພຸດທະອົງ ຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ກໍຍັງມີ ຄົນບາບໜັກ ປັນຍາຊາມ ແມ່ນແຕ່ພົບກັບພຣະພຸດທະເຈົ້າເອງ ຍັງບໍ່ສາມາດທີ່ຈະສຶກສາທັມ ໃຫ້ພົບທັມ, ຈາກວັນນັ້ນ ຮອດວັນນີ້ ກໍໄດ້ 2595 ປີແລ້ວ ຫ່າງຈາກພຣະພຸດທະອົງມາຫຼາຍປີ ຄົນທີ່ປຶກສາປັນຍາບອດ ຍ່ອມມີຢູ່ເປັນທັມມະດາ ສະນັ້ນ, ນັກການເຜີຍແຜ່ສາສນາ ຈໍາເປັນຢ່າງຍິ່ງ ທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ພະຍາຍາມ ເວົ້າທັມນັ້ນໆສະເໝີ ອະທິບາຍສະເໝີ ຢ່າລົດລະເດັດຂາດ.

ຫຼັກພຸດທະສາດ

ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ
1. ໃຊ້ປັນຍາ ນໍາໜ້າຄວາມເຊື່ອ ຄືສອນໃຫ້ຜູ້ນັບຖື ສາສນານັ້ນ ມີປັນຍາຢ່າງແທ້ຈິງ.
2. ເຊື່ອຖືທັມມະຊາດວ່າເປັນສິ່ງສູງສຸດ ສັບພະສິ່ງເປັນທັມມະດາ ມີເຫດມີປັດໄຈຂອງມັນ.
3. ເຊື່ອວ່າຊີວິດເປັນສິ່ງພັດທະນາໄດ້ ຄືເຊື່ອວ່າຊີວິດບໍ່ແມ່ນເປັນສິ່ງຕາຍຕົວ ແຕ່ສາມາດພັດທະນາໄດ້.
4. ຖ້າຈະເຊື່ອຕົນເອງ ກໍຄືເຊື່ອສິ່ງທີ່ໄດ້ພິສູດຈົນ ເຫັນຈິງແລ້ວເທົ່ານັ້ນ.
5. ເຊື່ອກັມ ຄື ເຊື່ອວ່າເມື່ອເຮົາທຳອັນໃດ ເຮັດອັນໃດ ລົງໄປດ້ຍເຈຕະນາ ມັນຍ່ອມມີຜົນຕໍ່ຈິດໃຈ ສະເໝີ.
6. ເຊື່ອຄວາມພຽນ ຄື ເຊື່ອວ່າ ເມື່ອມີຄວາມພຽນພະຍາຍາມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຍ່ອມປະສົບຜົນສໍາ ເຣັດໄດ້.
7. ບໍ່ເຊື່ອຈາກເຂົາວ່າມາ ຄືບໍ່ເຊື່ອຈາກຜູ້ອື່ນບອກກ່າວມາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກໍຣະນີໃດ.
8. ບໍ່ມີການບັງຄັບໃຫ້ເຊື່ອ ຄືຕ້ອງໃຫ້ອິດສະຫຼະ ແຕ່ຜູ້ທີ່ນັບຖືຢ່າງເຕັມທີ່.
9. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງງົມງວາຍ ເຊັ່ນ ເຣື່ອງໄສຍະສາດ, ສິ່ງສັກສິດ, ດວງຊະຕາ ແລະວາດສະໜາ,ຜີ, ເທວະດາເປັນຕົ້ນ.
10. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງເວນກັມຈາກຊາດປາງກ່ອນ ຄືພຸດທະສາດຈະສອນໃຫ້ເຊື່ອແຕ່ເຣື່ອງປັດຈຸບັນ.

ຫຼັກພຸດທະສາດ

ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ
1. ໃຊ້ປັນຍາ ນໍາໜ້າຄວາມເຊື່ອ ຄືສອນໃຫ້ຜູ້ນັບຖື ສາສນານັ້ນ ມີປັນຍາຢ່າງແທ້ຈິງ.
2. ເຊື່ອຖືທັມມະຊາດວ່າເປັນສິ່ງສູງສຸດ ເຊິ່ງທຽບໄດ້ກັບພຣະເຈົ້າຂອງສາສນາຄຣິດ.
3. ເຊື່ອວ່າຊີວິດເປັນສິ່ງພັດທະນາໄດ້ ຄືເຊື່ອວ່າຊີວິດບໍ່ແມ່ນເປັນສິ່ງຕາຍຕົວ ແຕ່ສາມາດພັດທະນາໄດ້.
4. ຖ້າຈະເຊື່ອຕົນເອງ ກໍຄືເຊື່ອສິ່ງທີ່ໄດ້ພິສູດຈົນ ເຫັນຈິງແລ້ວເທົ່ານັ້ນ.
5. ເຊື່ອກັມ ຄື ເຊື່ອວ່າເມື່ອເຮົາທຳອັນໃດ ເຮັດອັນໃດ ລົງໄປດ້ຍເຈຕະນາ ມັນຍ່ອມມີຜົນຕໍ່ຈິດໃຈ ສະເໝີ.
6. ເຊື່ອຄວາມພຽນ ຄື ເຊື່ອວ່າ ເມື່ອມີຄວາມພຽນພະຍາຍາມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຍ່ອມປະສົບຜົນສໍາ ເຣັດໄດ້.
7. ບໍ່ເຊື່ອຈາກເຂົາວ່າມາ ຄືບໍ່ເຊື່ອຈາກຜູ້ອື່ນບອກກ່າວມາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກໍຣະນີໃດ.
8. ບໍ່ມີການບັງຄັບໃຫ້ເຊື່ອ ຄືຕ້ອງໃຫ້ອິດສະຫຼະ ແຕ່ຜູ້ທີ່ນັບຖືຢ່າງເຕັມທີ່.
9. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງງົມງວາຍ ເຊັ່ນ ເຣື່ອງໄສຍະສາດ, ສິ່ງສັກສິດ, ດວງຊະຕາ ແລະວາດສະໜາ,ຜີ, ເທວະດາເປັນຕົ້ນ.
10. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງເວນກັມຈາກຊາດປາງກ່ອນ ຄືພຸດທະສາດຈະສອນໃຫ້ເຊື່ອແຕ່ເຣື່ອງປັດຈຸບັນ.

ວັນສິນ 8 ວັນສີນ 15 ຄໍ່າ ເປັນວັນພັກການຂອງຊາວພຸດລາວ

- ນັບແຕ່ມະຫາອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງ ໃນປິ 1353 ໂດຍມີພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາດ ໄດ້ເປັນພຣະມະຫາກະ ສັດ ແຫ່ງມະຫາອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ແລະມີເມືອງບໍຣິວານຫຼາຍທົ່ວອາຈານາຈັກ ເມືອງຊັ້ນໂທ ມີເມືອງຈັນທະບູຣີ, ເມືອງສີໂຄດ, ເມືອງຮ້ອຍເອັດ, ຈຳບາກນາຄະບູຣີສີ ແລະມີເມືອງຄູ່ັນຍາ ຫຼືເມືອງມະຫາມິດຄທເມືອງຊຽງໃໝ່ ພ້ອມເມືອງບໍຣິວານຂອງຂຽງໃໝ່.

- ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ສົ່ງເສີມພຣະພຸດທະສາສນາຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ໂດຍພຣະພຸດທະສາສນາເປັນສາສນາປະຈຳຣາຊະສຳນັກ ແລະໄດ້ແຕ່ງຣາຊະ ທູດໄປອັງເຊີນເອົາພຣະພຸດສາສນາມາຈາກຂະເໝນ ເພື່ອປັບປຸສາສານາພຸດໃນລາວທັງທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ ໃຫ້ຈະເລີນງອກງາມ, ພຣະພຸດທະສາສນາ ໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງຂະນະນັ້ນ ໄດ້ມີ 2 ຄະນະ ຢ່າງຈະແຈ້ງ ຄື ຄາມະວາສີ ແລະອະຣັນຍະວາສີ.

- ພຣະທີ່ຢູ່ປ່າ ມຸ່ງໜ້າປະຕິບັດທັມ ເພື່ອທາງພົ້ນທຸກ ທຳໜ້າທີ່ທາງວິປັສສະນາທຸຣະ.
- ພຣະທີ່ຢູ້ບ້ານ ມຸ້ງສຶກສາທັມ ປະຕິບັດທັມ ປົກຄອງຄະນະສົງຕັ້ງແຕ່ເມືອງເອກຮອດເມືອງຕີ ແລະເມືອງບໍຣິວານ ຕັ້ງໂຮງຮຽນໃນວັດ ຄືເອົາ ວັດເປັນໂຮງຮຽນ ສ້່າງວັດໃນຕົວເມືອງ ແລະຄຸ້ມບ້ານ.

- ພຣະພຸດທະສາສນາໃນລາວພັດທະນາມາເລື້ອຍໆ ຈົນມາຮອດສະໄໝພຣະເຈົ້າສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກະຣາດ ສາສນາພຸດໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ຮຸ່ງເຮືອງສຸດຂີ ສາສນາ, ສີລປະ. ວັດທະນະທັມ, ປະເພນີ, ວິທະຍາສາດ, ວິທະຍາການຕ່າງໆ ຈະເລີນສຸດຂີດ ໃນສະໄໝນີ້ ຊາວຕ່າງປະເທດ ໄດ້ເຂົ້າມາສຶກສາ ຕິດຕໍ່ຊື້ນຂາຍນຳອານາຈັກລ້ານຊ້າງຫຼວງຫຼາຍ.

- ວັດ ກາຍເປັນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງຊາດລາວ ມາແຕ່ປີ 1358 ເປັນຕົ້ນມາ ຫຼັງຈາກພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ນໍາເອົາພຸດທະສາສນາເຂົ້າມາ ສຶບທອດໃນລ້ານຊ້າງ ພຸດທະສາສນາໄດ້ທໍາການສິດສອນພຸດສາສນິກກະຊົນໃນທຸກດ້ານ ນອກຈາກວິຊາການດ້ານພຸດທະສາສນາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນວຽກກໍ່ສ້າງ, ແພດສາດ, ດາຣາສາດ, ຕຸຣິຍາງຄະສາດ ແລະອື່ນໆ ຖືກສຶກສາຢູ່ໃນວັດ ໂດຍມີສາລາໂຮງທັມ (ແປວ່າສາລາໂຮງຮຽນ- ຫຼືສາລາສອນວິຊາການ) ທາງໃຕ້ວ່າ ຫໍແຈກ (ແປວ່າ ຫໍທີ່ມີການແຈກແຈງທັມ-ຄືວິຊາການ) ບາງຄັ້ງໃນບຸກໃໝ່ ກໍວ່າສາລາການປຣຽນ-ໝາຍເຖິງສາລາປະຣິນຍາ ຫຼືສາລາປະຣິຍັດ) (ດຽວນີ້ເລີກໃຊ້ແລ້ວ ເພາະຄຳນີ້ກາຍເປັນຄໍາໄທຍ໌ ໃນຍຸກສ້າງຊາດ)

- ໂຮງຮຽນຂອງລ້ານຊ້າງ ແມ່ນວັດ ໃນສະໄໝບູຮານ ແມ່ນຂຶ້ນກົງຕໍ່ຣາຊະສໍານັກ ໃນບັນດາຫົວເມືອງຕ່າງໆ ເບິ່ງແຍງມີຂຸນຫຼວງ ນັນທະອາຮາມ ເບິ່ງແຍງ ໂດຍມີໝື່ນໂຮງ ຮັບຜິດຊອບໂດຍກົງ, ວັດຈຶ່ງເປັນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງຊາດ ເລື້ອຍມາຈົນຮອດສະໄໝຝຣັ່ງ ແລະຕົ້ນສະໄໝອາເມຣິການປະມານປີ 1959 ໂຮງຮຽນຈຶ່ງຄ່ອຍໆອອກຈາກວັດ ຫຼືຢູ່ໃນວັດ ແຕ່ມີຄູທາງການມາຮັບຜິດຊອບ.

- ການສຶກສາໃນຂະນະນັ້ນ ເດືອນ 1 ມີ 4 ປັກ ຂ້າງຂຶ້ນ ແລະຂ້່າງແຮມ ພັກໃນສິນນ້ອຍ ແລະສີນໃຫຍທັງຂ້າງຂຶ້ນ ແລະຂ້າງແຮມ ຄື 7-8 ຄໍ່າ 14-15 ຄ່ຳ, ເດືອນຄີກ ພັກ 13-14 ຄໍ່າ.

- ວັນສີນນີ້ ຈຶ່ງເປັນວັນພັກການຂອງປະຊາຊົນລາວ ພັກການມີ 2 ແບບຄື.
1. ສຳລັບນັກຮຽນ ເຊິ່ງແມ່ນ ສັງຄະກະລີ ທັງຍິງທັງຊາຍ (ແຕ່ສະໄໝນັ້ນ ຜູ້ຍິງບໍ່ນິຍົມຮຽນ)
2. ສໍາລັບຊາວບ້ານ ກໍພັກຈາກວຽກການ ເຂົາມາວັດສິສາທັມ ແລະມີການໃຫ້ທານ ຮັກສາສິນ ແລະປະຕິບັດທັມ,
- ຕໍ່ມາເມື່ອໂຮງຮຽນທາງໂລກ (ຂອງລັດ) ໄດ້ຖືກເອົາໃຈໃສ່ໂດຍທາງຣັດຖະການ ແລ້ວຂະຫຍາຍຕົວໄປໃນຂອບເຂດ ທົ່ວປະເທດ ໂຮງຮຽນວັດ ໄດ້ລົດບົດບາດລົງ ເດັກນ້ອຍລູກຼານຂອງປະຊາຊົນ ໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນມູນລະປະຖົມ ປະຖົມ ຈົນຮອດວິດທະຍາໄລ ສາລາ ແລະໂຮງງຮຽນວັດກໍໄປັນຂອງລັດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວັດກໍມີ (ຢູ່ວັດມີໄຊຍ໌ ແລະໜອງບອນ) ຕັ້ງຢູ່ນອກວັດກໍມີ ໂຮງຮຽນອຸດົມວຽງຈັນ, ໂຮງຮຽນເຈົ້າອະນຸ ສະເພາະໃນວຽງຈັນ ສະເພາະໃນຊານເມືອງ ແລະຕ່າງແຂວງມີຕົວຢ່າງຫຼາຍ.

- ສຳລັບໂຮງຮຽນຂອງສົງ ທໍາອິດກໍຮຽນໃນວັນ 1-6 ຄໍ່າພັກ 7-8 ຮຽນໃນ 9-13 ຄໍ່າພັກໃນວັນ 14-15 ຄໍ່າ ອນຄີກ ພັກຕາມນັ້ນ ເລືອຍມາ ໃນປີ 1959 ມີການສ້າງວິທະຍາໄລສົງຂຶ້ນ (ຊື່ສະຖາບັນການສຶກສາພຸດທະສາສນາ) ກໍໄດ້ມີການພັກໃນວັນເສົາ ອາທິດ, ແຕ່ໂຮງຮຽນສາຍ ປະຣິຍັດຕິທັມ ຮຽບແບບເດີມ, ສ່ວນປະຮິຍັດສາມັນ ພັກເສົາ-າທິດ ເລື້ອຍມາ, ຈົນມຮອດປົດປ່ອຍ ປີ 1975 ເປັນຕົ້ນມາ ທາງໂຮງຮຽນສົງທົ່ວປະເທດໄດ້ພັກ 7-8-14-15 ຄໍ່າໃນໄລຍະໜຶ່ງ ຕໍ່ມາ ບາງແຂວງກໍພັກ ວັນເສົາ-ອາທິດ, ຈຢູ່ທີ່ເມືອງໂຂງ ສະໄໝຂ້າພະເຈົ້າ ຮຽນ ກໍພັກ 7-8-14-15 ຈົນຮອດປີ 1984 ແລະເປີດຮຽນໃນເດືອນ 11 ສາກົນ ພັກເດືອນ 7 ຈຶ່ງປ່ຽນມາເຂົ້າແລ້ວ ພັກຕາມທາງການເໝືອນທາງໂລກ ແຕ່ສຳລັບການເປີດການຮຽນການສອນ ຮຮ ທາງສົງແມ່ນເປີດ ວັນທີ 1 ເດືອນ 7 ພ້ອມກັນທົ່ວປະເທດ.

- ສຳລັບການເຮັດບຸນ ໃຫ້ທານ ຂອງຊາວພຸດ ຍັງສືບຕໍ່ເຮັດປະຈໍາໃນ ວັນສິນ 8-15 ມາຮອດບັດນີ້.