ສັຕຕະມະຫາສະຖານ

- ສັຕຕະມະຫາສະຖານ ຄື ສະຖານທີ່ສຳຄັນ 7 ແຫ່ງ ທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າສະເດັດປະທັບ ສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸຂ ຫຼັງຈາກຊົງຕັສຮູ້ທັມມະວິເສດແລ້ວ ເປັນເວລາແຫ່ງລະ 1 ສັບປະດາ ຣວມມີ 7 ສັບປະດາ ຣວມເປັນ 49 ວັນ ໂດຍຣຽງຕາມລຳດັບດັ່ງນີ້:

- ສັບປະດາທີ 1. ສະເດັດປະທັບພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ມະຫາໂພທິ ຊົງສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸຂຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 2. ສະເດັດປະທັບ ນະ ອະນິສະເຈດີຍ໌ ຊົງຢືນຈ້ອງພຣະເນຕເບິ່ງຕົ້ນມະຫາໂພທິ ໂດຍບໍ່ໄດ້ປະພິບພຣະເນຕຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 3. ສະເດັດປະທັບ ນະ ຣັຕນະຈົງກົມເຈດີຍ໌ ຊົງນະມິຕຈົງກົມຂຶ້ນ ແລ້ວສະເດັດຈົງກົມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 4. ສະເດັດປະທັບ ນະ ຣັຕນະເຈດີຍ໌ ສະເດັດໄປທາງທິດພາຍັບ ແຫ່ງຕົ້ນສີມະຫາໂພທິ ປະທັບນັ່ງຂັດສະນະມາທິໃນເຮືອນແກ້ວ - ເຊິ່ງເທວະດານິມິຕຖວາຍ ຊົງພິຈາຣະນະພຣະອະພິທັມຕລອດ 7 ວັນ.
- ສັບປະດາທີ 5. ສະເດັດປະທັບກ້ອງຕົ້ນໄມ້ໄຮ ໂດຍມີຊື່ວ່າ ອະຊະປາລະນິໂຄຣທ ເຊິ່ງເປັນທີ່ພັກຂອງຄົນລ້ຽງແກະ.
- ສັບປະດາທີ 6. ສະເດັດປະທັບນັ່ງຂັດສະມາທິພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ຈິກ ໂດຍມີຊື່ວ່າ ມຸຈະຣິນທ໌ ທາງທິດອາຄະເນຍ໌ແຫ່ງຕົ້ນມະຫາໂພທິ ຝົນຕົກຕລອດ 7 ວັນ ນາຄຊື່ວ່າມຸຈະຣີນທ໌ ແຜ່ພັງພາຍບັງຝົນແກ່ພຣະອົງ.
- ສັບປະດາທີ່ 7. ສະເດັດໄປປະທັບພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ເກຕ(ກິສນາ) ມີຊື່ວ່າ ຣາຊາຍະຕະນະ ປະທັບນັ່ງສະເຫວິຍວິມຸຕິສຸຂຕລອດ 7 ວັນ.

ອາຊີວົກຜູ້ປຶກໜາປັນຍາບອດ

Picture@Bailane.com
- ພຣະບໍຣົມມະໂພທິສັດສີທັດຖະນັ້ນ ເມື່ອພຣະອົງຕັດສະຮູ້ ອະນຸຕຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ເມື່ອໃກ້ໃກ້ສະຫວ່າງ ເດືອນວິຂາແລ້ວ ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ພຣະອົງກໍໄດ້ ພຣະນາມວ່າ ພຣະອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຫຼືພຣະອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມໂພທິຍານ ຫຼືຮຽກສັ້ນໆວ່າພຣະພຸດທະເຈົ້ານັ້ນເອງ.
Picture@Bailane.com
- ພຣະພຸດທະອົງຕັດສຮູ້ແລ້ວ ມອງເຫັນວ່າ ມະນຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕົກຢູ່ໃນບ້ວງແຫ່ງ ກິເລສ ຕັນຫາ, ກິເລສຕັນຫານັ້ນ ຍ່ອມເປັນເພັນເພິງເຜົາ ເຂົາຢ່າງເປັນວັດຕະຈັກ : ພຣະອົງເຫັນສະພາບຂອງສັຕວະໂລກແລ້ວ ພຣະອົງຊົງດໍາຣິເປັນສອງທາງວ່າ 1. ຈະເຂົ້າສູ່ພຣະນິພານເລີຍບໍ ? 2. ຫຼືຈະຢູ່ໂຜດສັຕວ໌ເລົ່ານີ້:
Picture@Bailane.com
- ໃນຂະນະ ຄືນນັ້ນເອງ, ພຣະສະຫັມປັຕຕິພຣົມກໍລົງມາ ອາຣາທະນາໃຫ້ພຣະອົງ ຢູ່ໂຜດສັຕວ໌ຕໍ່ໄປ
- ພຣົມມາ ຈະ ໂລກາ ........
Picture@Bailane.com
- ຂະນະນັ້ນເອງ ພຣະພຸດທະອົງປະທັບທີ່ສະໂບກຂະຣະນີ ຊົງພິຈາຣະນາດອກບົວ 4 ເລົ່າ ທຽບກັບມະນຸດ ກໍມີ 4 ພວກ ຕາມພື້ນພູມແຫ່ງການຮັບຮູ້.
1. ອຸຄຕິຕັນຍູ : ພວກສລາດຫຼາຍທີ່ສຸດ ເໝືອນດອກບົວທີ່ພົ້ນນໍ້າແລ້ວ ພຽງໄດ້ຟັງທີ່ຍົກຂຶ້ນກໍຈະຮູ້ໄດ້ທັນທີ.
2. ວິປຈິຕັນຍູ : ຄືພວກສະຫຼາດພໍສົມຄວນ ເໝືອນດອກບົວຢູ່ສະເໝີນໍ້າ ພຽງແຕ່ໄດ້ຟັງອະທິບາຍເລັກນ້ອຍກໍຮູ້ໂລດ.
3. ເນຍະ : ຄືພວກສລາດປານກາງ ຫຼືເວນະຍະສັຕວ໌ ເໝືອນດອກບົວທີ່ຢູ່ໃຕ້ນໍ້າ ມີໂອກາດທີ່ຈະພົ້ນນໍ້າໄດ້ໃນໂອກາດຕໍ່ໄປ ຫຼືວັນໜ້າ, ເມື່ອໄດ້ອົບຮົບບົ່ມສະຕິພໍຄວນ ແລະພໍ່າເພັງປາຣະມີ ພໍສົມຄວນກໍເຂົ້າໃຈທໍາໄດ້.
4. ປະທະປະຣະມະ : ຄືຜູ້ໂງ່ເຂົາເບົາປັນຍາ ເໝືອນບົວທີ່ຢູ່ໃນເຫງົ້າ ແລະຕົມ ຍາກທີ່ຈະສອນໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ບໍ່ມີໂອກາດພົບທັມ ຍ່ອມເປັນອາຫານຂອງເຕົ່າ ແລະປາໄດ້ທຸກ ເມື່ອ.
- ເມື່ອພຣະພຸດທະອົງ ເຫັນຄວາມເປັນຈິງຂອງມະນຸດແລ້ວ ກໍມີພຣະມະຫາກະຣຸນາທິຄຸນຕໍ່ຊາວໂລກ ພຣະອົງກໍເພັ່ງທິພຈັກຂຸຍານ ກວດເບິ່ງໂລກ ມອງຫາວ່າໃຜຈະຮັບຮູ້ທັມ ຂອງພຣະອົງໄດ້ໂດຍໄວ ກໍມອງເຫັນແຕ່ປັນຈະວັດຄີທັງ 5 ຈຶ່ງສະເດັດໄປຍັງອິສິປະຕະນະມະຣິຄຄະທານວັນ (ປ່າທີ່ມີກວາງຫຼາຍ) ເຊິ່ງປັນຈະວັຄຄີຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Picture@Bailane.com
ໃຜເປັນສາສດາຂອງທ່ານ ?
- ໃນລະຫວ່າງທາງ ພຣະພຸດທະອົງ ໄດ້ພົບກັບອາຊີວົກຄົນໜຶ່ງ ທີ່ສວນທາງພຣະອົງມາ, ຊື່ອຸປະກະ ໄດ້ເຂົ້າມາຖາມພຣະພຸດທະອົງວ່າ ໃຜເປັນສາສດາຂອງທ່ານ ? ໃຜເປັນຜູ້ອົບທັມໃຫ້ກັບທ່ານມາ ? ທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍສະແດງທັມໂຜດເຮົາດ້ວຍ ພຣະອົງໄດ້ຕັດວ່າ ເຮົາເປັນສະຍັມພູ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ພຽງເທົ່ານັ້ນເອງ ອາຊີວົກຜູ້ນັ້ນ ທໍາຕົວແບບຕະລຶງ ແລະກ່າວຄໍາບໍ່ສັດທາອອກມາ ເຊີນທ່ານຮູ້ໄປຄົນດຽວເຖີດ ເປັນໄປບໍ່ໄດ້.....ຄົນບໍ່ມີຄຣູບາອາຈານຈະມີທີ່ໃດ,
- ໃນທີ່ສຸດກໍສະແດງການແກວ່ງສີສະ, ຖົ່ມນໍ້າລາຍ ແລບລີ້ນ, ແລ້ວກໍເດີນຫຼີ້ນພຣະພຸດທະອົງໜີໄປ.

ວິຈານ:
- ຄົນປຶກໜາ ປັນາຍາບອດນັ້ນມີຈິງ ບໍ່ວ່າແຕ່ໃນຍຸກນີ້ ຍຸກພຣະພຸດທະອົງ ຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ກໍຍັງມີ ຄົນບາບໜັກ ປັນຍາຊາມ ແມ່ນແຕ່ພົບກັບພຣະພຸດທະເຈົ້າເອງ ຍັງບໍ່ສາມາດທີ່ຈະສຶກສາທັມ ໃຫ້ພົບທັມ, ຈາກວັນນັ້ນ ຮອດວັນນີ້ ກໍໄດ້ 2595 ປີແລ້ວ ຫ່າງຈາກພຣະພຸດທະອົງມາຫຼາຍປີ ຄົນທີ່ປຶກສາປັນຍາບອດ ຍ່ອມມີຢູ່ເປັນທັມມະດາ ສະນັ້ນ, ນັກການເຜີຍແຜ່ສາສນາ ຈໍາເປັນຢ່າງຍິ່ງ ທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ພະຍາຍາມ ເວົ້າທັມນັ້ນໆສະເໝີ ອະທິບາຍສະເໝີ ຢ່າລົດລະເດັດຂາດ.

ຫຼັກພຸດທະສາດ

ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ
1. ໃຊ້ປັນຍາ ນໍາໜ້າຄວາມເຊື່ອ ຄືສອນໃຫ້ຜູ້ນັບຖື ສາສນານັ້ນ ມີປັນຍາຢ່າງແທ້ຈິງ.
2. ເຊື່ອຖືທັມມະຊາດວ່າເປັນສິ່ງສູງສຸດ ສັບພະສິ່ງເປັນທັມມະດາ ມີເຫດມີປັດໄຈຂອງມັນ.
3. ເຊື່ອວ່າຊີວິດເປັນສິ່ງພັດທະນາໄດ້ ຄືເຊື່ອວ່າຊີວິດບໍ່ແມ່ນເປັນສິ່ງຕາຍຕົວ ແຕ່ສາມາດພັດທະນາໄດ້.
4. ຖ້າຈະເຊື່ອຕົນເອງ ກໍຄືເຊື່ອສິ່ງທີ່ໄດ້ພິສູດຈົນ ເຫັນຈິງແລ້ວເທົ່ານັ້ນ.
5. ເຊື່ອກັມ ຄື ເຊື່ອວ່າເມື່ອເຮົາທຳອັນໃດ ເຮັດອັນໃດ ລົງໄປດ້ຍເຈຕະນາ ມັນຍ່ອມມີຜົນຕໍ່ຈິດໃຈ ສະເໝີ.
6. ເຊື່ອຄວາມພຽນ ຄື ເຊື່ອວ່າ ເມື່ອມີຄວາມພຽນພະຍາຍາມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຍ່ອມປະສົບຜົນສໍາ ເຣັດໄດ້.
7. ບໍ່ເຊື່ອຈາກເຂົາວ່າມາ ຄືບໍ່ເຊື່ອຈາກຜູ້ອື່ນບອກກ່າວມາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກໍຣະນີໃດ.
8. ບໍ່ມີການບັງຄັບໃຫ້ເຊື່ອ ຄືຕ້ອງໃຫ້ອິດສະຫຼະ ແຕ່ຜູ້ທີ່ນັບຖືຢ່າງເຕັມທີ່.
9. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງງົມງວາຍ ເຊັ່ນ ເຣື່ອງໄສຍະສາດ, ສິ່ງສັກສິດ, ດວງຊະຕາ ແລະວາດສະໜາ,ຜີ, ເທວະດາເປັນຕົ້ນ.
10. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງເວນກັມຈາກຊາດປາງກ່ອນ ຄືພຸດທະສາດຈະສອນໃຫ້ເຊື່ອແຕ່ເຣື່ອງປັດຈຸບັນ.

ຫຼັກພຸດທະສາດ

ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ
1. ໃຊ້ປັນຍາ ນໍາໜ້າຄວາມເຊື່ອ ຄືສອນໃຫ້ຜູ້ນັບຖື ສາສນານັ້ນ ມີປັນຍາຢ່າງແທ້ຈິງ.
2. ເຊື່ອຖືທັມມະຊາດວ່າເປັນສິ່ງສູງສຸດ ເຊິ່ງທຽບໄດ້ກັບພຣະເຈົ້າຂອງສາສນາຄຣິດ.
3. ເຊື່ອວ່າຊີວິດເປັນສິ່ງພັດທະນາໄດ້ ຄືເຊື່ອວ່າຊີວິດບໍ່ແມ່ນເປັນສິ່ງຕາຍຕົວ ແຕ່ສາມາດພັດທະນາໄດ້.
4. ຖ້າຈະເຊື່ອຕົນເອງ ກໍຄືເຊື່ອສິ່ງທີ່ໄດ້ພິສູດຈົນ ເຫັນຈິງແລ້ວເທົ່ານັ້ນ.
5. ເຊື່ອກັມ ຄື ເຊື່ອວ່າເມື່ອເຮົາທຳອັນໃດ ເຮັດອັນໃດ ລົງໄປດ້ຍເຈຕະນາ ມັນຍ່ອມມີຜົນຕໍ່ຈິດໃຈ ສະເໝີ.
6. ເຊື່ອຄວາມພຽນ ຄື ເຊື່ອວ່າ ເມື່ອມີຄວາມພຽນພະຍາຍາມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຍ່ອມປະສົບຜົນສໍາ ເຣັດໄດ້.
7. ບໍ່ເຊື່ອຈາກເຂົາວ່າມາ ຄືບໍ່ເຊື່ອຈາກຜູ້ອື່ນບອກກ່າວມາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກໍຣະນີໃດ.
8. ບໍ່ມີການບັງຄັບໃຫ້ເຊື່ອ ຄືຕ້ອງໃຫ້ອິດສະຫຼະ ແຕ່ຜູ້ທີ່ນັບຖືຢ່າງເຕັມທີ່.
9. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງງົມງວາຍ ເຊັ່ນ ເຣື່ອງໄສຍະສາດ, ສິ່ງສັກສິດ, ດວງຊະຕາ ແລະວາດສະໜາ,ຜີ, ເທວະດາເປັນຕົ້ນ.
10. ບໍ່ເຊື່ອເຣື່ອງເວນກັມຈາກຊາດປາງກ່ອນ ຄືພຸດທະສາດຈະສອນໃຫ້ເຊື່ອແຕ່ເຣື່ອງປັດຈຸບັນ.

ວັນສິນ 8 ວັນສີນ 15 ຄໍ່າ ເປັນວັນພັກການຂອງຊາວພຸດລາວ

- ນັບແຕ່ມະຫາອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງ ໃນປິ 1353 ໂດຍມີພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາດ ໄດ້ເປັນພຣະມະຫາກະ ສັດ ແຫ່ງມະຫາອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ແລະມີເມືອງບໍຣິວານຫຼາຍທົ່ວອາຈານາຈັກ ເມືອງຊັ້ນໂທ ມີເມືອງຈັນທະບູຣີ, ເມືອງສີໂຄດ, ເມືອງຮ້ອຍເອັດ, ຈຳບາກນາຄະບູຣີສີ ແລະມີເມືອງຄູ່ັນຍາ ຫຼືເມືອງມະຫາມິດຄທເມືອງຊຽງໃໝ່ ພ້ອມເມືອງບໍຣິວານຂອງຂຽງໃໝ່.

- ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ສົ່ງເສີມພຣະພຸດທະສາສນາຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ໂດຍພຣະພຸດທະສາສນາເປັນສາສນາປະຈຳຣາຊະສຳນັກ ແລະໄດ້ແຕ່ງຣາຊະ ທູດໄປອັງເຊີນເອົາພຣະພຸດສາສນາມາຈາກຂະເໝນ ເພື່ອປັບປຸສາສານາພຸດໃນລາວທັງທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ ໃຫ້ຈະເລີນງອກງາມ, ພຣະພຸດທະສາສນາ ໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງຂະນະນັ້ນ ໄດ້ມີ 2 ຄະນະ ຢ່າງຈະແຈ້ງ ຄື ຄາມະວາສີ ແລະອະຣັນຍະວາສີ.

- ພຣະທີ່ຢູ່ປ່າ ມຸ່ງໜ້າປະຕິບັດທັມ ເພື່ອທາງພົ້ນທຸກ ທຳໜ້າທີ່ທາງວິປັສສະນາທຸຣະ.
- ພຣະທີ່ຢູ້ບ້ານ ມຸ້ງສຶກສາທັມ ປະຕິບັດທັມ ປົກຄອງຄະນະສົງຕັ້ງແຕ່ເມືອງເອກຮອດເມືອງຕີ ແລະເມືອງບໍຣິວານ ຕັ້ງໂຮງຮຽນໃນວັດ ຄືເອົາ ວັດເປັນໂຮງຮຽນ ສ້່າງວັດໃນຕົວເມືອງ ແລະຄຸ້ມບ້ານ.

- ພຣະພຸດທະສາສນາໃນລາວພັດທະນາມາເລື້ອຍໆ ຈົນມາຮອດສະໄໝພຣະເຈົ້າສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກະຣາດ ສາສນາພຸດໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ຮຸ່ງເຮືອງສຸດຂີ ສາສນາ, ສີລປະ. ວັດທະນະທັມ, ປະເພນີ, ວິທະຍາສາດ, ວິທະຍາການຕ່າງໆ ຈະເລີນສຸດຂີດ ໃນສະໄໝນີ້ ຊາວຕ່າງປະເທດ ໄດ້ເຂົ້າມາສຶກສາ ຕິດຕໍ່ຊື້ນຂາຍນຳອານາຈັກລ້ານຊ້າງຫຼວງຫຼາຍ.

- ວັດ ກາຍເປັນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງຊາດລາວ ມາແຕ່ປີ 1358 ເປັນຕົ້ນມາ ຫຼັງຈາກພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມໄດ້ນໍາເອົາພຸດທະສາສນາເຂົ້າມາ ສຶບທອດໃນລ້ານຊ້າງ ພຸດທະສາສນາໄດ້ທໍາການສິດສອນພຸດສາສນິກກະຊົນໃນທຸກດ້ານ ນອກຈາກວິຊາການດ້ານພຸດທະສາສນາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນວຽກກໍ່ສ້າງ, ແພດສາດ, ດາຣາສາດ, ຕຸຣິຍາງຄະສາດ ແລະອື່ນໆ ຖືກສຶກສາຢູ່ໃນວັດ ໂດຍມີສາລາໂຮງທັມ (ແປວ່າສາລາໂຮງຮຽນ- ຫຼືສາລາສອນວິຊາການ) ທາງໃຕ້ວ່າ ຫໍແຈກ (ແປວ່າ ຫໍທີ່ມີການແຈກແຈງທັມ-ຄືວິຊາການ) ບາງຄັ້ງໃນບຸກໃໝ່ ກໍວ່າສາລາການປຣຽນ-ໝາຍເຖິງສາລາປະຣິນຍາ ຫຼືສາລາປະຣິຍັດ) (ດຽວນີ້ເລີກໃຊ້ແລ້ວ ເພາະຄຳນີ້ກາຍເປັນຄໍາໄທຍ໌ ໃນຍຸກສ້າງຊາດ)

- ໂຮງຮຽນຂອງລ້ານຊ້າງ ແມ່ນວັດ ໃນສະໄໝບູຮານ ແມ່ນຂຶ້ນກົງຕໍ່ຣາຊະສໍານັກ ໃນບັນດາຫົວເມືອງຕ່າງໆ ເບິ່ງແຍງມີຂຸນຫຼວງ ນັນທະອາຮາມ ເບິ່ງແຍງ ໂດຍມີໝື່ນໂຮງ ຮັບຜິດຊອບໂດຍກົງ, ວັດຈຶ່ງເປັນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງຊາດ ເລື້ອຍມາຈົນຮອດສະໄໝຝຣັ່ງ ແລະຕົ້ນສະໄໝອາເມຣິການປະມານປີ 1959 ໂຮງຮຽນຈຶ່ງຄ່ອຍໆອອກຈາກວັດ ຫຼືຢູ່ໃນວັດ ແຕ່ມີຄູທາງການມາຮັບຜິດຊອບ.

- ການສຶກສາໃນຂະນະນັ້ນ ເດືອນ 1 ມີ 4 ປັກ ຂ້າງຂຶ້ນ ແລະຂ້່າງແຮມ ພັກໃນສິນນ້ອຍ ແລະສີນໃຫຍທັງຂ້າງຂຶ້ນ ແລະຂ້າງແຮມ ຄື 7-8 ຄໍ່າ 14-15 ຄ່ຳ, ເດືອນຄີກ ພັກ 13-14 ຄໍ່າ.

- ວັນສີນນີ້ ຈຶ່ງເປັນວັນພັກການຂອງປະຊາຊົນລາວ ພັກການມີ 2 ແບບຄື.
1. ສຳລັບນັກຮຽນ ເຊິ່ງແມ່ນ ສັງຄະກະລີ ທັງຍິງທັງຊາຍ (ແຕ່ສະໄໝນັ້ນ ຜູ້ຍິງບໍ່ນິຍົມຮຽນ)
2. ສໍາລັບຊາວບ້ານ ກໍພັກຈາກວຽກການ ເຂົາມາວັດສິສາທັມ ແລະມີການໃຫ້ທານ ຮັກສາສິນ ແລະປະຕິບັດທັມ,
- ຕໍ່ມາເມື່ອໂຮງຮຽນທາງໂລກ (ຂອງລັດ) ໄດ້ຖືກເອົາໃຈໃສ່ໂດຍທາງຣັດຖະການ ແລ້ວຂະຫຍາຍຕົວໄປໃນຂອບເຂດ ທົ່ວປະເທດ ໂຮງຮຽນວັດ ໄດ້ລົດບົດບາດລົງ ເດັກນ້ອຍລູກຼານຂອງປະຊາຊົນ ໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນມູນລະປະຖົມ ປະຖົມ ຈົນຮອດວິດທະຍາໄລ ສາລາ ແລະໂຮງງຮຽນວັດກໍໄປັນຂອງລັດ ຕັ້ງຢູ່ໃນວັດກໍມີ (ຢູ່ວັດມີໄຊຍ໌ ແລະໜອງບອນ) ຕັ້ງຢູ່ນອກວັດກໍມີ ໂຮງຮຽນອຸດົມວຽງຈັນ, ໂຮງຮຽນເຈົ້າອະນຸ ສະເພາະໃນວຽງຈັນ ສະເພາະໃນຊານເມືອງ ແລະຕ່າງແຂວງມີຕົວຢ່າງຫຼາຍ.

- ສຳລັບໂຮງຮຽນຂອງສົງ ທໍາອິດກໍຮຽນໃນວັນ 1-6 ຄໍ່າພັກ 7-8 ຮຽນໃນ 9-13 ຄໍ່າພັກໃນວັນ 14-15 ຄໍ່າ ອນຄີກ ພັກຕາມນັ້ນ ເລືອຍມາ ໃນປີ 1959 ມີການສ້າງວິທະຍາໄລສົງຂຶ້ນ (ຊື່ສະຖາບັນການສຶກສາພຸດທະສາສນາ) ກໍໄດ້ມີການພັກໃນວັນເສົາ ອາທິດ, ແຕ່ໂຮງຮຽນສາຍ ປະຣິຍັດຕິທັມ ຮຽບແບບເດີມ, ສ່ວນປະຮິຍັດສາມັນ ພັກເສົາ-າທິດ ເລື້ອຍມາ, ຈົນມຮອດປົດປ່ອຍ ປີ 1975 ເປັນຕົ້ນມາ ທາງໂຮງຮຽນສົງທົ່ວປະເທດໄດ້ພັກ 7-8-14-15 ຄໍ່າໃນໄລຍະໜຶ່ງ ຕໍ່ມາ ບາງແຂວງກໍພັກ ວັນເສົາ-ອາທິດ, ຈຢູ່ທີ່ເມືອງໂຂງ ສະໄໝຂ້າພະເຈົ້າ ຮຽນ ກໍພັກ 7-8-14-15 ຈົນຮອດປີ 1984 ແລະເປີດຮຽນໃນເດືອນ 11 ສາກົນ ພັກເດືອນ 7 ຈຶ່ງປ່ຽນມາເຂົ້າແລ້ວ ພັກຕາມທາງການເໝືອນທາງໂລກ ແຕ່ສຳລັບການເປີດການຮຽນການສອນ ຮຮ ທາງສົງແມ່ນເປີດ ວັນທີ 1 ເດືອນ 7 ພ້ອມກັນທົ່ວປະເທດ.

- ສຳລັບການເຮັດບຸນ ໃຫ້ທານ ຂອງຊາວພຸດ ຍັງສືບຕໍ່ເຮັດປະຈໍາໃນ ວັນສິນ 8-15 ມາຮອດບັດນີ້.

ຄວາມໝາຍຂອງພຣະວິນັຍປິດົກ

ພຣະວິນັຍປິກດົກ: ປະມວນພຸດທະພົດໝວດພຣະວິນັຍ ຄືພຸດທະບັນ ຍັດ ກ່ຽວກັບຄວາມປະພຶດ ຄວາມເປັນຢູ່ ຂະໜົບທັມນຽມ ແລະການດຳເນີນ ກິດຈະການຕ່າງໆ ຂອງພິກຂຸສົງ ແລະພິກຂຸນີສົງ ແບ່ງອອກເປັນ 5 ຄໍາພີ ເຊິ່ງບູຮານນະຈານເພີ່ມຫຍໍ້ເຂົ້າສັ້ນໆ ຮຽກວ່າຫົວໃຈພຣະວິນັຍ ຄື ອາ, ປາ, ມະ, ຈຸ, ປະ) ກ່າວເປັນຂໍ້ໆດັ່ງນີິ້:
1. ອາທິກັມມິກະ: ຫຼືປາຣາຊິກ ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດທີ່ກ່ຽວດ້ວຍ ອາບັດ ໜັກ ຂແງຝ່າຍພິກຂຸສົງ ຕັ້ງແຕ່ປາຣາຊິກ ຮອດອະຣິຍົຕ.
2. ປາຈິຕຕີ: ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດທີ່ກ່ຽວກັບອາບັດເບົາ ຕັ້ງແຕ່ນິສສັຄຄີປາ ຈີຕຕີ ເຖິງເສຂິຍະວັຕ ລວມຕລອດຮອດທັງພິກຂຸນີວິພັງທັງໝົດ.
3. ມະຫາວັຄ: ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດນອກປາຕິໂມກຂ໌ ຕອນຕົ້ນ 10 ຂັນທະ ກະ ຫຼື 10 ຕອນ.
4. ຈຸລລະວັຄ: ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດນອກປາຕິໂມກຂ໌ຕອນປາຍ 12 ຂັນທະ ກະ.
5. ປະຣິວາຣວັຄ: ຄັມພີປະກັບ ຫຼືຄູ່ມືບັນຈຸຄຳຖາມ ຄໍາຕອບສຳລັບ ຊ້ອມ ຄວາມຮູ້ພຣະວິນັຍ.

ພຣະວິນັບຍປິກດົກນີ້ ແບ່ງອີກແບບໜຶ່ງເປັນ 5 ຄັມພີເໝືອນກັນ(ຈັດ 2 ຂໍ້ ໃນແບບຕົ້ນນັ້ນໃໝ່) ຄື:
1. ມະວິຫາພັງ ຫຼືພິກຂຸວິພັງ ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດໃນປາຕິໂມກຂ໌ (ສີລ 227 ຂໍ້) ຝ່າຍພິກຂຸສົງ.
2. ພິກຂຸນີວິພັງ: ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດໃນປາຕິໂມກຂ໌ (ສີລ 311 ຂໍ້) ຝ່າຍພິກ ຂຸນີສົງ.
3. ມະຫາວັຄ: (ເໝືອນຂໍ້ 3 ຂ້າງເທິງ)
4. ຈຸລລະວັຄ: (ເໝືອນຂໍ້ 4 ຂ້າງເທິງ)
5. ປະຣິວາຣວັຄ: (ເໝືອນຂໍ້ 5 ຂ້າງເທິງ)

ບາງທີທ່ານກໍຈັດຍົ້ນ ຫຍໍ້ເຂົ້າໄປອີກ ແບ່ງພຣະວິນັຍປີດົກ ເປັນ 3 ໝວດ ຄື:
1. ວິພັງ: ສິກຂາບົດໃນປາຕິໂມກຂ໌ ທັງຝ່າຍພິກຂຸສົງ ແລະພິກຂຸນີສົງ, (ຄືຣວມຂໍ້ 1 ແລະຂ້ໍ 2 ຂ້າງເທິງທັງສອງແບບເຂົ້າກັນ)
2. ຂັນທະກະ: ວ່າດ້ວຍສິກຂາບົດນອກປາຕິໂມກຂ໌ທັງ 22 ຂັນທະ ຫຼື 22 ບົດຕອນ (ຄືຣວມຂໍ້ 3 ແລະ 4 ເຂົ້າດ້ວຍກັນ)
3. ປະຣິວາຣວັຄ: ຄືຄັມພີປະກອບ (ເໝືອນຂໍ້ 5 ຂ້າເທິງ).
ພຣະວິໄນປີດົກ ມີທັງໝົດ 8 ເຫຼັ້ມ.

ພຣະຈະທໍາໜ້າທີ່ໃນການດໍາລົງຊີວິດຈັ່ງໃດ ຈຶ່ງບໍ່ຜິດ ແລະມີປະໂຫຍດ

- ພຣະເຮົາ ກໍລໍາບາກໃຈ ຄັນຍັງຢູ່ໃນວັດໃກ້ບ້ານ ຫຼືຍັງຢູ່ໃນເມືອງ ບໍ່ຫຼິ້ກໜີອອກຈາກເມືອງ ຈາກຊຸມຊົນ ແມ່ນແຕ່ໜີຈາກຊຸມຊົນແລ້ວ ກໍຍັງມີແມ່ອອກ ຕິດຕາມໄປຫາ ຄົນໄປຫາບໍ່ເວົ້ານໍາ ເຂົາກະວ່າພຣະຍິ່ງ ພຣະວັດນັ້ນໜາ ກິນເຂົ້າແລ້ວ ກໍລຸກໜີເຂົ້າຫ້ອງນອນໂລດ.
- ຄັນບໍ່ສ້າງ ບໍ່ສາເຂົາກະວ່າ ພຣະອີສັງບໍ່ມັກສ້າງມັກສາ.
- ພຣະໃນໂລກປັດຈຸບັນ ຫາກເປັນພຣະໃນຊຸມຊົນໝູ່ບ້ານ ຫຼືໃນເມືອງ ຕ້ອງທໍາພາລະໜ້າທີ່ນີ້, ຈັກໜ່ອຍກະວ່າລູກບໍ່ສະບາຍ ໄປຫາໝໍມາແລ້ວ ກະຍັງ ຕ້ອງມາຫາພຣະອີກໃຫ້ຫາວິທີ່ຊ່ວຍ, ບາງຄົນລູກເສັຍ, ເມັຍຫາຍ, ທຸຣະກິດຫຼົ້ມຈົມ, ມີການຕົວະກັນຫຼອກກັນ ແລະສັປປະປິ ໃນສັງຄົມມະນຸດ ຍາດໂຍມ ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ກໍແລ່ນມາຫາພຣະ ຄັນບໍ່ເວົ້າ ຄັນບໍ່ເທດ ມີແຕ່ສູດ ແລະເປົ່າມົນຢ່າງດຽວ ກະດີ ແຕ່ປັນຍາບໍ່ເກີດ,(ຜູ້ນັ້ນຍັງໂງ່ ບາດເຂົາຫາຍທຸກແລ້ວ ກໍກັບໄປວົນວຽນໃນວັງວົນເດີມ ຄືຫຼົງ ແລະປາໝາດ) ສະນັ້ນ ມັນຈຶ່ງເທດ ຈຶ່ງວ່າ ຈຶ່ງເວົ້າ ຄັນເວົ້າແຕ່ພາສາທັມລ້ວນໆ ຄົນກໍບໍ່ເຂົ້າໃຈ ກໍຕ້ອງເວົ້າໃນສິ່ງ ທີ່ເຂົາປະສົບພົບເຫັນໄດ້ງ່າຍ ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າໃຈ ແລ້ວກໍຕ້ອງໄດ້ໃຊ້ຫຼັກທັມມະກະທຶກ ຍົກເຫດ ຍົກຜົນ ຍົກອຸທາຫອນ, ມັນຕ້ອງໄດ້ພາດພິງ ເຖິງສິ່ງນັ້ນໆ ທັນໝົດ, (ຄືເວົ້າໂລເລ) ໝາຍຄວາມວ່າ ເວົ້າໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນວິໄສຂອງພຣະກັມມັດຖານ (ພຣະກັມມັດຖານ ຄືຕ້ອງລະງັບ ແລ້ວກໍານົດ) ເມື່ອເຂົາທຸກ ເຮົາບໍ່ແກ້ບັນຫາຕາມບັນຫາ ເຂົາກໍບໍ່ເກີດປະໂຫຍດ ໃນທີ່ສຸດເຂົາກໍວ່າພຣະບໍ່ມີປະໂຫຍດ.
- ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຸດທະສາສນາຈຶ່ງແບ່ງໜ້າທີ່ພຣະໄວ້ 2 ຢ່າງ ຄື ຄັນຖະທຸຣະ ແລະວິປັດສະນາທຸຣະ ໃຫ້ພຣະສົງຕ້ອງທໍາໜ້າທີ່ຂອງຕົນໃຫ້ສໍາເລັດ ຫຼືສາມາດເລືອກໃນທຸຣະທັງສອງໄດ້, ໃນອານາຈັກລ້ານຊ້າງຂອງເຮົາ ພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມ ເຫັນປະໂຫຍດ ຄວາມກ້ານກຸ່ງຮຸ່ງເຮືອງຂອງສາສນາໃນອະຄົດ(ຄືປັດຈຸບັນນີ້) ພຣະອົງຈຶ່ງວາງຖານຂອງສາສນາໄວ້ ຄື ພຣະສົງຕ້ອງຕິດພັນກັບຊາວບ້ານ ຕັ້ງໂຮງຮຽນ ໃນວັດໃຫ້ພຣະສົງຜູ້ ມັກທາງຄັນຖະທຸຣະ ມາເປັນຄູເປັນບາສອນລູກຫຼານ ປະຊາຊົນ ແຍກໜ້າທີ່ອອກ ໃຫ້ເປັນສໍາເຣັດ, ຊາຄູ, ທຳນ້າທີ່ການສຶກສາ, ຜູ້ທີ່ທໍາໜ້າທີ່ດ້ານການປົກຄອງ ກໍຕ້ອງຍົກຖານະຂຶ້ນ ເປັນຫຼັກຄໍາ, ລູກແກ້ວ, ຍອດແກ້ວ ທໍາໜ້າທີ່ສືບທອດ ແລະປົກປັກຮັກສາຊາດ ພຸດທະສາສນາ, ສ່ວນພຣະທີ່ຫວັງທາງວິປັສສະນາທຸຣະພຣະອົງກໍບໍຫ້າມ ກໍມອບດິນ ມອບປ່າໃຫ້ພຣະສົງທ່ອງທ່ຽວທຸດົງໄປໃນຂອບເຂດ ຂັນທະສີມາ ບໍ່ໃຫ້ມີຄວາມຜິດ ຄວາມແມ່ນ ໃຫ້ໄປໄດ້ທຸກໆໆ ທີ່ສະຖານທີ່ປ່າ ທີ່ພຣະສົງຕ້ອງການໄປ ກໍໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຂໍອະນຸມັດຈາກພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ສາສນາພຸດະເຮົາຈຶ່ງຍັງຍືນຍົງຄົງທົນມາຮອດບັດນີ້.
- ເມື່ອສະຫຼຸບແລ້ວ ພຣະສົງເຮົາຕັ້ງແຕ່ອະດີດຮອດປັດຈຸບັນ ຈຶ່ງທຳໜ້າທີ່ຂອງຕົນຫຼາຍດ້ານ ພຣະສົງຜູ້ທໍາໜ້າທີ່ຄັນຖະທຸຣະ ກໍໃຫ້ຮຽນ, ໃຫ້ສອນ ໃຫ້ເທດ (ຈຶ່ງມີຄໍາວ່າ ບວດ ຮຽນ ຂຽນ ອ່ານ) ຕັ້ງໃຫ້ເປັນຣາຊາຄະນະ ຫຼືກັມມາທິການການປົກຄອງອື່ນໆ ເຈົ້າສໍານັກ, ເຈົ້າອະທິການ, ເຈົ້າຕາແສງ, ເຈົ້າເມືອງ, ເຈົ້າຄະນະແຂວງ ເຈົ້າຣາຊາຄະນະ ເຈົ້າສັງຄະນາຍົກ ແລະສັງຄະຣາຊາ ຣາຊະຄູທັງປວງ.
(ພຣະຜູ້ທໍາ ໜ້າທີ່ເລົ່ານີ້ ຕ້ອງໄດ້ເວົ້າໄດ້ວ່າ ໄດ້ທໍາທຸກວິທີ່ທາງ ທີ່ຈະສອນຫໃຫ້ຄົນກາຍເປັນຄົນດີ ມີສັດທາ ນ້ອມຕົນຍອມຮັບນັບເອົາທັມໄປປະຕິບັດ)
- ສ່ວນພຣະກັມມະຖານ ມີສອງພວກ ພວກວິປັດສະນາຈານ, ກັບພວກປະຕິບັດ ພຣະຜູ້ທີ່ເປັນວິປັດສະນາຈານ ຕ້ອງມຸງສອນ ເລື່ອງຮູບ ເວທະນາ ສັນຍາ ສັງຂານ ແລະວິນຍານ ຫຼື ທັມໃດ ທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມວາງ ຄວາມລະເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ພຣະເລົ່ານີ້ ຫາກຍັງຢູ່ບ້ານ ເມືອງ ແນ່ນອນຕ້ອງທໍາໜ້າທີ່ ຄັນຖະທຸຣະ ແລະວິປັດສະນາທຸຣະ ຢູ່ດັ່ງນັ້ນແລ.