ປະເທສລາວເປັນປະເທສພຸທທະສາສນາ

ປະເທສລາວ ເປັນປະເທສພຸທທະສາສນາທີ່ແທ້ຈິງ, ພົລລະເມືອງລາວເກືອບ ໙໐ ເປີເຊັນ, ເປັນພຸທທະສາສນານິກກະຊົນ, ປັຈຈຸບັນປະຊາຊົນລາວ ມີ ເກືອບ ໖ ລ້ານກວ່າຄົນ, ມີວັດຢູ່ ໒.໐໐໐ ກວ່າວັດ, ແລະ ພຣະສົງ-ສາມະເນນລາວປັດຈຸບັນ ມີປະມານ ໓໐.໐໐໐ ອົງ.
ເມື່ອເຮົາມາເບິ່ງສະຖີຕິແລ້ວ ຈະເຫັນວ່າຈຳນວນຜູ້ບວຊ ຄືຈັ່ງວ່າມີນ້ອຍຢູ່ ມີພຣະສົງ-ສາມະເນນພຽງສາມໝື່ນກວ່າອົງເທ່ົານັ້ນ, ອັນນີ້ຈະວ່າເປັນເປີຣ໌ເຊັນນ້ອຍນັ້ນກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າຫຼາຍກໍບໍ່ແມ່ນ ເພາະວ່າພຸທທະສາສນາຈະໝັ້ນຄົງ ແລະ ຈະເຣີນຂຶ້ນໄດ້ ບໍ່ແມ່ນເປັນພັນທະສະເພາະພຣະສົງ-ສາມະເນນເທົ່ານັ້ນ, ມັນຫາກຣວມເອົາພຸທທະບໍຣິສັທ ໔ ຈຳພວກອັນໄດ້ແກ່:
໑. ພິກຂຸສົງ(ພຣະຜູ້ຊາຍ)
໒. ພິກຂຸນີສົງ(ພຣະຜູ້ຍິງ-ໃນຝ່າຍເຖຣະວາທ ກ່າວກັນວ່າໄດ້ສິ້ນສຸດເມື່ອ ພ.ສ ໕໐໐ ສ່ວນຝ່າຍອະຈິຣິຍະວາທ ຍັງປາກົດວ່າຍັງມີຢູ່, ສະນັ້ນສຳລັບ ຝ່າຍເຖຣະວາທຈຶ່ງກຳນົດອະນຸໂລມເອົາແມ່ຂາວ).
໓. ອຸປາສົກ(ພໍ່ອອກ).
໔. ອຸປາສິກາ(ແມ່ອອກ).
ພຸທທະບໍຣິສັທສີ່ຈຳພວກນີ້ ເປັນສິ່ງຄ້ຳປະກັນ ແລະ ຢັ້ງຢືນເຖິງຄວາມເສື່ອມ ແລະ ຄວາມຈະເຣີນແຫ່ງພຣະພຸທທະສາສນາ, ຫາກວ່າພຸທທະບໍຣິສັທເຫຼົ່ານີ້ ຍັງຕັ້ງໜ້າປະຕິບັຕສິນທັມ ແລະ ວັທທະນະທັມຢູ່ຢ່າງເນື່ອງນິຕລຽນຕິດໂດຍສະເພາະວັທທະນະທັມທາງພຣະພຸທທະສາສນາ ທີ່ເປັນເອກະລັກລາວ ເຊິ່ງຊາວລາວຄວຣເອກອ້າງທະນົງໃຈນັ້ນ ກໍຄືຮີດ ໑໒ ຄອງ ໑໔ ຮີດຍີ່ ຄອງຈຽງເຊິ່ງໃນອະດີຕ ຄືກົຕມົນທຽນບາລຂອງຣາຊະອານາຈັກລ້ານຊ້າງ, ເຊິ່ງໃຊ້ປົກ ຄອງປະຊາຊົນລາວ ເໝືອນກັບຣັຖທັມມະນູນ ມາແຕ່ຕັ້ງຣາຊະອານາຈັກລ້ານຊ້າງ ໑ ຄຽງຄູ່ກັບກາຣທີ່ທາງຣາຊກາຣປົກ ຄອງໃນສມັຍນັ້ນຍອມຮັບນັບຖືວ່າ ພຸທທະສາສນາ ເປັນສາສນາຂອງຊາຕລາວ ມາດຽວນີ້ໄດ້ກາຍເປັນວັທທະນະທັມ ຮີຕ ໑໒ ຄອງ ໑໔ ໄດ້ກາຍເປັນບໍຣິບົທແຫ່ງກາຣພັທທະນາ ວັທທະທັມຂອງຊົນຊາຕລາວທັງມວລ(1) ແລະ ມັນຍັງໄດ້ກາຍເປັນແມ່ບົທທີ່ສະແດງອອກທາງດ້ານກາຍະພາບ ຄືກາຣປະຕິບັຕຂອງຄົນລາວທຸກຊັ້ນຄົນ, ຢັ້ງຢືນເຖິງມະໂນເຈຕະນາ ອັນເລິກເຊິ່ງຂອງຄົນລາວໂດຍແທ້ ເຖິງໂລກຈະປ່ຽນແປງໄປໂດຍພາວະວິສັຍ ແຕ່ຄົນລາວຢັງຄົງໄວ້ເຊິ່ງຄວາມເປັນເອກະລັກ ແລ້ວກໍ່ໃຫ້ກາຍເປັນສັນ ຍາລັກ ແລະ ສ້າງເສີມຄວາມເປັນເອກະຣາຊແຫ່ງຊາຕລາວໃຫ້ໝັ້ນຄົງຂະໜົງແກ່ນ ຢືນຍົງບໍ່ມີວັນເສື່ອມສະຫຼາຍລົງໄດ້.
ປະເທສລາວເຮົາຍອມຮັບນັບຖື ເອົາພຣະພຸທທະສາສນາ ເປັນສາສ-ນາປະຈຳຊາຕລາວ ພຣະພຸທທະສາສນາກໍໄດ້ກາຍເປັນເອກລັກລາວ ວິຖີວິຕຂອງຄົນລາວຕລອດມາ ກາຣປະຕິບັຕຕົນໃນທາງພຣະພຸທທະສາສນາ ດ້ວຍກາຣທຳບຸນສີນກິນທານ ໄດ້ກາຍເປັນສັນຍາລັກຂອງຊົນຊາຕລາວ ແລະ ພຸທທະບໍຣິສັທລາວ ຍັງຄົງຢຶດໝັ້ນໃນຫຼັກຄຳສອນທາງພຣະພຸທທະສາສນາເຖິງພຽງນີ້ ນັບວ່າພຣະພຸທທະສາສນາ ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ຖາວອນຢູ່, ເພາະຈະເຫັນວ່າຍາຕໂຍມລາວ ຍັງຕັ້ງໝັ້ນປະຕິບັຕສີລທັມທາງພຣະພຸທທະສາສນາມາຢ່າງບໍ່ລົດລະ, ເຮົາເຫັນໄດ້ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ສາສນາພຸດເປັນສາສນາປະຈຳຊາຕລາວເຮົາແຕ່ກຳເນີດຊາຕ, ພຸດທະສາສນາກໍຄືສາຍເລືອດລາວ, ເປັນຈິຕວິນຍານລາວທັງໝົດນັ້ນ ຄືຄວາມເປັນເອກະຣາຊແຫ່ງຊາຕລາວ.
ໃນອະດີດນັ້ນ ພຣະພຸທທະສາສນາໄດ້ປາກົຕຕໍ່ຊາວໂລກ ເມື່ອ ໒໕໙໕ ປີຜ່ານມາ ຄື ເມື່ອ ໔໕ ປີກ່ອນພຸທທະສັງກາຊ ມາຮອດປີນີ້ປະຊາຊົນຄົນລາວ ຄົງຈະໄດ້ພົບພຣະພຸທທະສາສນາແລ້ວ ເພາະດິນແດນລາວຕອນກຳເນີດຊົນຊາຕນັ້ນ ຢູ່ນະຄອຣລຸງນະຄອຣປາ ແລະ ປາກົຕວ່າຢູ່ໃນອິນເດັຍຕາເວັນອອກໃກ້ກັບນະຄອຣລຸງນະຄອຣປານັ້ນ ມີຊົນເຜົ່າໜຶ່ງທີ່ນັບຖືນາຄະ(ນາຄ)ຮຽກຕົນເອງວ່າເຜົ່ານາຄາ.
ເມື່ອຊົນຊາຕອ້າຍ ໄດ້ລົງມາຕັ້ງອານາຈັກທີ່ໜອງແສ(ເສສວນ) ປາກົຕຫຼັກຖານວ່າ ຄົນລາວໄດ້ນັບຖືພຣະພຸດທະສາສນາແລ້ວໃນບາງສ່ວນ ແຕ່ກໍປະສົມປະສານກັບລັດທິສາສນາແຖນ ໃນນັ້ນຄວາມເຊື່ອເລື່ອງນາຄະ, ເຣື່ອງແຖນ ແລະ ເຣື່ອງຜີສາງນາງໄມ້ ແລະ ຜີບັນພະບູຣຸສ ກໍສະແດງເຖິງຄວາມເປັນເອກະລັກຂອງຄົນເຊື້ອຊາຕລາວ ອີກຂະແໜງໜຶ່ງ ທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມຈະ ເຣີນຮຸ່ງເຮືອງ ໂດຍສະເພາະເຣື່ອງຄວາມເຊື່ອເຣື່ອງແຖນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຊື່ອແບບບູຮານ ກ່ອນສາສນາພຸທເກີດຂຶ້ນມາໃນໂລກ ເມື່ອສານສາ ຫຼືລັທທິແຖນ ເປັນລັທທິສາສນາ ແລະ ຄວາມເຊື່ອຂອງລາວ ກໍສະແດງເຖິງວິວັທທະນາກາຣທາງສັງຄົມລາວ ມີມາເຫິງກ່ອນສາສນາພຸທທະມາແລ້ວສະນັ້ນ, ນັກປະວັຕສາສຕຣ໌ຊາຕພັນວິທະຍາທີ່ຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບຊົນຊາຕລາວ ຈຶ່ງລົງມະຕິວ່າ ຊາຕລາວກຳເນີດມາແລ້ວ ຢ່າງນ້ອຍ ໕.໐໐໐ ປີ.
ຈົນລາວມາຕັ້ງອານາຈັກຕ່າງໆ ໃນແມ່ນ້ຳຂອງ, ສາຂາຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ, ຕລອດໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວໄປສູ່ແມ່ນ້ຳສາຣະວິນ, ນ້ຳປິງ, ນ້ຳຍົມ, ນ້ຳນ່ານ ແລະ ແລ້ວກໍເລີຍໄປຍັງຕົ້ນແມ່ນ້້ຳເຈົ້າພຣະຍານັ້ນ ເຊັ່ນອານາຈັກລະໂວ້ (ຫຼືລົພ ບູຣີ-ລາວະຣັຕຖະ) ຊົນຊາຕອ້າຍລາວກໍໄດ້ຮັບອິທທິພົລພຣະພຸທທະສາສນາຫຼາຍຂຶ້ນ.
ສ່ວນລາວຢູ່ໃນລ່ອງແມ່ນ້ຳຂອງທັງສອງຝັ່ງ ໄດ້ສ້າງອານາຈັກຂອງຕົ້ນຂຶ້ນ ແລະ ມີສູນກາງອຳນາຈໃຫຍ່ຢູ່ນະຄອນຊຽງທອງ, ສີໂຄຕະປຸຣະ, ຈັນທະບູຣີ ກໍມີພຣະພຸທທະສາສນາເຂົ້າມີສ່ວນຮ່ວມໃນກາຣພັທທະນາຊາຕ, ໂດຍສະເພາະເຫັນໄດ້ຈະແຈ້ງ ຄື ສມັຍພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມະຫາຣາຊ ພຣະອົງໄດ້ເອົາພຸທທະສາສນາ ເປັນຄັນທຸງໄຊຍ໌ຂອງກາຣສ້າງຄວາມປຶກແຜ່ນໝັ້ນຄົງຂອງຊາຕ ພຣະອົງໄດ້ຍົກເອົາພຣະພຸທທະສາສນາ ເປັນສາສນາຂອງຊາດລາວ ແລະ ໄດ້ທຳກາຣລົບລ້າງສາສນາຜີແຖນ ອັນເປັນສາສນາດັ້ງເດີມຂອງລາວຖິ້ມສຳລັບພຣະອົງເອງໃນບັ້ນສຸດທ້າຍຂອງຊີວິຕ ກໍໄດ້ສລະຣາຊບັລລັງອອກບວຊໃນພຣະພຸທທະສາສນາ ອັນເປັນແບບຢ່າງທີ່ສຳຄັນ ໃຫ້ກຸລບຸຕໄດ້ສືບຕໍ່ປະຕິບັຕເລື້ອຍໆມາຮອດບັດນີ້.
ສິ່ງທີ່ຢັ້ງຢືນອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າຊົນຊາຕລາວເຮົາ ນັບຖືສາສນາພຸທ ແລະ ສາສນາພຸທ ເປັນວິຖີຊີດຊາຕລາວນັ້ນ ກໍຄືນະຄອນຫຼວງສຳຄັນຂອງລາວນັ້ນຍັງໄດ້ ຊື່ວ່ານະຄອນຫຼວງພຣະບາງ ເຊິ່ງເປັນສັນຍາລັກຂອງຄວາມຈະເຣີນແຫ່ງພຣະພຸທທະສາສນາຂອງລາວເຮົາ, ອັນນີ້ເຮັດໃຫ້ເຮົາເຫັນວ່າ ສຍາມໄດ້ຖືເອົາຄະຕິແບບຢ່າງນີ້ ໄປເປັນແບບຢ່າງໃນກາຣຕັ້ງອານາຈັກຂອງຕົນ ຫຼັງຈາກສຍາມໄດ້ພຣະແກ້ວມໍຣະກົຕຈາກລາວໄປແລ້ວ ຄື ອານາຈັກຣັຕນະໂກສິນທ໌ຸ ກໍໄດ້ຕັ້ງຊື່ຕາມຊື່ພຣະແກ້ວມໍຣະກົຕ ແລ້ວກໍປ່ຽນພຣະນາມຂອງພຣະ ແກ້ວມໍຣະກົຕວ່າ ພຣະມະຫາມີຣັຕນະປະຕິມາກອຣ ແລະ ສ້າງວັດໄວ້ປະດິສຖານພຣະແກ້ວວ່າ “ວັດພຣະສຣີຣັຕນະສາສນດາຣາມ” ເບິ່ງທາງດ້ານກາຍະ ພາບອັນເປັນພຶດຕິນັຍແລ້ວ ຄວາມເປັນເອກະລັກ, ສັນຍາລັກນີ້ ບໍ່ພຽງແຕ່ຄົງເຊື້ອຊາຕ ວັທທະນະທັມຂອງຊາຕຕົນເທົ່ານັ້ນ ຍັງສົ່ງຜົລໃຫ້ຊາຕອື່ນ ທີ່ມີວັດ ທະນະທັມດ້ອຍກວ່າຢືດຖືປະຕິບັດຕາມດ້ວຍ ຍ່ອມສະແດງເຖິງຄວາມເປັນເອກຣາຊ ເຊິ່ງບໍ່ອາຈປະຕິເສສໄດ້ເລີຍ, ຢ່າງໃດກໍຕາມມາໃນໄຣຍະເກືອບ ໓໐໐ ປີມານັ້ນ ເຖິງລາວຈະເສັຍເອກຣາຊໃຫ້ຊາຕອື່ນກໍຕາມ ແຕ່ໃນໄຣຍະເກືອບ ໓໐໐ ປີຜ່ານມາ ໃນບາງໄລຍະ, ບາງຊົ່ວຂະນະ ຊົນຊາຕລາວ ກໍສາມາຖຍາຕເອົາເປັນເອກະຣາຊຂອງຕົນມາເປັນລຳດັບ, ກໍຍ້ອນສາສນາ ພາສາ ແລະ ວັດທະທັມລາວ ທີ່ມີເອກລັກ ສັນຍາລັກເທົ່ານັ້ນ ລາວຈຶ່ງຍັງຄົງເປັນລາວ ບໍ່ມີວັນປ່ຽນແປງ.
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ນັບແຕ່ປະເທສລາວໄດ້ຮັບເອກຣາຊຈາກຝຣັ່ງໃນວັນທີ ໑໒ ຕຸລາ ປີ ໑໙໔໕ ແລ້ວ, ປະຊາຊົນລາວເຮົາກໍໄດ້ປົກຄອງປະເທສດ້ວຍຣັຖະທັມມະນູນ, ໃນຣັຖະທັມມະນູນສະບັບແຮກຂອງລາວນັ້ນ ໄດ້ກຳນົດເອົາພຣະພຸທທະສາສນາເປັນສາສນາປະຈຳຊາຕ ພົລເມືອງລາວເປັນຊາວພຸດ ພຣະມະ ຫາກະສັຕຣິຍ໌ຊົງເປັນຣາຊູປະຖັມ ແລະ ໃນບົທນຳຂອງຣັຖະທັມມະນູນນັ້ນ ໄດ້ກຳນົດເອົາຫຼັກທັມທາງພຣະພຸທທະສາສນາເປັນແມ່ບົທຄື "ມະໂນ ເສຕຖາ ມະໂມມະຍາ” ອັນນີ້ໄດ້ຢັ້ງຢືນຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ປະເທສລາວຄືປະເທສແຫ່ງເສຣີພາບ, ສັນຕິພາບ, ພາລະດອນພາບ ທັງຍັງບົ່ງບອກເຖິງ ເປັນດິນແດນທີ່ມີຄວາມສງົບ, ສະດວກ, ສະບາຍ, ທັງເປັນດິນແດນແຫ່ງນັກປຣາຊອີກທາງໜຶ່ງ.
ຣັຖະທັມມະນູນ ແຫ່ງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ປີ ໑໙໙໑ ຖືວ່າເປັນສະບັບປະຊາທິປະໄຕທີ່ສຸດຂອງປະຊາຊົນລາວ ຮຽກອີກຢ່າງໜຶ່ງວ່າສະບັບທຳອິດທີ່ເປັນຣັດຖະທັມມະນູນ ທີ່ຂຽນຂຶ້ນດ້ວຍຄົນລາວລ້ວນ ແລະ ຖືໄດ້ວ່າເປັນ “ຣັຖທະທັມມະນູນທີ່ຂຽນຂຶ້ນດ້ວຍປະຊາຊົນ ເພື່ອປະຊາຊົນ” ເພາະເປັນຣັດຖະທັມມະນູນທີ່ຮ່າງຂຶ້ນໂດຍມວລຊົນທຸກຄົນ, ທຸກສາຂາອາຊີບ ໃນເວລາກະກຽມຮ່າງຣັດຖະທັມມະນູນນັ້ນ ຄະນະສົງລາວກໍມີສ່ວນໄດ້ຄົ້ນຄວ້າຮ່າງຣັຖະທັມມະນູນນີ້ດ້ວຍ, ອັນນີ້ຖືໄດ້ວ່າ ເປັນສິ່ງທີ່ເອກອ້າງທະນົງໃຈຂອງຄະນະສົງລາວ ກໍຄືປະຊາຊົນລາວທັງມວລ ແລະ ເຫັນໄດ້ເຖິງຄວາມປາຖນາສູງສູດຂອງພັກ-ລັດຂອງພວກເຮົາ ທີ່ຍາມໃດກໍເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ວຽກງານສາສນາ ແລະ ວັດທະນະທັມ; ຣັຖະທັມມະນູນສະບັບນີ້ ຮຽກວ່າ “ຣັຖະທັມມະນູນສະບັບປະຊາຊົນ”, ມາຕາທີ່ວ່າດ້ວຍສາສນານັ້ນ, ເຖິງບໍ່ໄດ້ບັນຍັດເອົາພຣະພຸດທະສາສນາ ເປັນສາສນາປະຈຳຊາຕໂດຍກົງກໍຕາມ ແຕ່ວ່າມັນໄດ້ສະແດງເຖິງຫຼັກປະຊາທິປະໄຕຢ່າງສົມບູນ ທີ່ພັກ-ລັດຂອງພວກເຮົາໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບທຸກໆສາສນາ ທີ່ມີຢູ່ ສປປ.ລາວ ເຖິງວ່າໃນປວັຕ ສາຕຣ໌ຂອງຊາຕລາວ ຈະຢັ້ງຢືນໄວ້ວ່າ ສາສນາພຸທທະເປັນສາສນາດຽວຂອງ ລາວ ເຊິ່ງບໍ່ມີສາສນາປົນຢູ່ມາກ່ອນເລີຍ ແຕ່ພັກ ແລະ ລັດກໍຄືປະຊາຊົນລາວ ເຫັນ ໄດ້ຈະແຈ້ງວ່າກາຣສ້າງຄວາມເປັນສັນຕິພາບ ເອກຣາຊ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ແລະ ຄວາມວັດທະນາຖາວອນນັ້ນ ມັນຕ້ອງໄດ້ສ້າງຄົນພາຍໃນ ຊາຕ, ສ້າງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ສເມີພາຄພາຍໃນຊາຕ ຢາກໄດ້ແນວນັ້ນ ຈຳ ເປັນຢ່າງຍິ່ງ ລັດຈຶ່ງຕ້ອງສ້າງຄວາມໝັ້ນໃຈພື້ນຖານຂອງສັງຄົມ ໃຫ້ມີຄວາມ ສງົບ ອຸ່ນອ່ຽນໝັ້ນຄົງ ເຊິ່ງເຮົາເຫັນໄດ້ຈາກບົດບັນຍັດ ມາດຕາ ໙ ແຫ່ງ ຣັຖະທັມມະນູນສະບັບປຊາຊົນນັ້ນ ໄດ້ບັນຍັຕວ່າ “ລັດເຄົາລົບສິດ ແລະ ປົກປ້ອງການເຄື່ອນໄຫວອັນຖືກກົດໝາຍຂອງພຸດທະສາສນິກຊົນ ແລະ ສາສນິກຊົນອື່ນ. ປຸກລະດົມພຣະພິກຂຸ ສາມະເນນ ແລະ ນັກບວດຂອງສາສນາອື່ນໆ ໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມ ໃນການເຄື່ອນໄຫວ ທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ປະເທດຊາຕ ແລະ ປະຊາຊົນ. ຫ້າມທຸກການກະທຳ ທີ່ເປັນການແບ່ງແຍກສາສນາ ແລະ ແບ່ງແຍກປະ ຊາຊົນ” ອັນນີ້ ຖືເປັນບົທບັນຍັຕທີ່ວ່າດ້ວຍກາຣສົ່ງເສີມ ແລະ ກໍ່ສ້າງປະຊາທິປະໄຕໂດຍແທ້ ທີ່ພັກ ແລະ ຣັຖເຮົາເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນເປັນພິເສສ, ນອກຈາກໃຫ້ສິດເສຣີພາບແລ້ວ ຍັງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ປຸກລະດົມຂົນຂວາຍອີກ, ຣັຖະທັມມະນູນ ນອກຈາກຈະໃຫ້ສິທທິຂອງສາສນາແລ້ວ ຍັງເຄົາຣົບສິທທິຂອງພົລລະເມືອງດ້ວຍ ເຣື່ອງທີ່ກ່ຽວກັບສາສນາ ແລະ ຄາວາມເຊື່ອ ດັ່ງບົທບັນ ຍັຕໃນມາດຕາ ໓໐ ທີ່ວ່າ “ພົລເມືອງລາວ ມີສິດເສລີພາບ ໃນການເຊື່ອຖື ຫຼືບໍ່ເຊື່ອຖືສາສນາ” ບົທບັນຍັຕນີ້ເຖິງວ່າ ມີເນື້ອຄວາມສັ້ນໆ ແຕ່ຄົງໄວ້ເຖິງສິດເສຣີພາບທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ຄືຄວາມສເມີພາຄ ອັນເປັນເຄື່ອງມືນຳໄປສູ່ປະຊາທິປະໄຕຢ່າງເຕັມສ່ວນ ເຖິງຣັດຖະທັມມະນູນຈະບໍ່ໄດ້ ບັນຍັຕຈະແຈ້ງວ່າພົລລະເມືອງລາວ ຕ້ອງນັບຖືພຸທທະສາສນາ ແຕ່ຊາວລາວເຮົາສ່ວນຫຼາຍປະຕິບັຕສິນທັມທາງພຣະພຸທສາສນາແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມພະຍາບາທ, ອາຄາຕ, ຈ່ອງເວຣ ແລະ ບຽດບຽນກັນ, ຊິງຊັງ, ບໍ່ລົບລູ່ກຽດສັກສີ ຂອງກັນ ແລະ ກັນ ເຄົາຣົບໃນສິທທິຂອງກັນ ແລະ ກັນ ບໍ່ແຊກແຊງກິຈາກພາຍໃນຂອງກັນ ແລະ ກັນ ທັງພາຍໃນຊາຕເອງ ແລະ ຊາຕອື່ນດ້ວຍ ຍ່ອມຍັ້ງຢືນວ່າ “ຊາຕລາວເປັນຊາຕແຫ່ງພຣະ ພຸທທະສາສນາ” ຫຼືບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄປປະກາສໃຫ້ຄົນອື່ນ, ຊາຕອື່ນຮູູ້ກໍໄດ້ ຫາກ ຊາວລາວທັງມວລ ຍັງຄົງໝັ້ນປະຕິບັຕຢູ່ໃນຮີຕ ໑໒ ຄອງ ໑໔ ຢູ່ ກໍນັບວ່າຄົນລາວ ທັງໝົດຍັງເປັນຊາວພຸທຕາມວັຕປະສົງ ແລະ ເປົ້າໝາຍຂອງບັນພະບູຣຸສລາວ ກໍຄືຣັຖທັມມະນູນລາວສະບັບນີ້ຢູ່ ນອກຈາກນັ້ນຍັງສະແດງເຈຕນາຣົມຂອງ ຣັຖະທັມມະນູນສະບັບນີ້ອີກ ຄືບໍ່ວ່າແຕ່ສາສນາພຸທເທົ່ານັ້ນ ສາສນາໃດໆກໍຕາມຣັຖທັມມະນູນຕ້ອງໄດ້ປົກປ້ອງ ຫາກການປະຕິບັຕກິຈກັມທາງສາສນາ ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອການແບ່ງແຍກຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນຊາຕ ພັກ ແລະ ຣັຖແມ່ນ ສນັບສນູນ ນອກຈາກນັ້ນພັກ ແລະ ລັດເຮົາຍ່ອມມອງເຫັນວ່າ ມະນຸສເຮົາທຸກເຊື້ອຊາຕເຜົ່າພັນ ຈະຄົງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ໂດຍບໍ່ນັບຖື ຫຼືເຊື່ອຖືສາສນາໃດໆນັ້ນແມ່ນບໍ່ໄດ້ເດັດຂາດ, ສະນັ້ນຣັຖລາວ ຈຶ່ງໃຫ້ສິທທິກາຣເລືອກນັບຖືສາສນາຂອງແຕ່ ລະຄົນ ໂດຍທີ່ຣັຖຈະບໍ່ຊີ້ນຳ, ບັງຄັບ, ຫຼືກຳນົດໃຫ້ພົລເມືອງເຊື່ອ ຫຼືບໍ່ຊື່ອສາສ-ນາໃດໆ ເພາະສາສນາກໍຄືຄວາມເຊື່ອ, ຫາກມະນຸດເຮົາເຊື່ອໃນສາສນາໃດ ແລ້ວ ປະຕິບັຕຕົນໃນຄຳສອນຂອງສາສນານັ້ນໆ ໃຫ້ເຖິງກົກເຖິງຮາກ ທັງເຊື່ອໝັ້ນ ແລະ ຕາຍໃຈ ເອົາຫຼັກຄຳສອນນັ້ນໆ ໄປຜັນຂະຫຍາຍໃນຊີວິຕຕົນ ແລະ ພັທທະນາສັງຄົມ ໂດຍວິທີປະຕິບັຕແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄົນ, ສັງຄົມ ແລະ ປະເທສຊາດນັ້ນຈະເຣີນ, ໝັ້ນຄົງສະຖາພອຣໄດ້.
ນີ້ແລ້ວບັນດາສາທຸຊົນລາວເຮົາທັງຫຼາຍ ພັກ ແລະ ລັດເຮົາ ຍາມໃດກໍໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ພັນທະກິຈຂອງຕົນ ດ້ວຍກາຣສົ່ງເສີມ ແລະ ພັດທະນາສາສນາ, ແລະ ວັດທະນະທັມຂອງຊາຕ ເພື່ອຄວາມວັທທະນາຖາວອຣ ຕາມຄຳຂວັນຂອງຊາຕທີ່ວາງໄວ້.
ດ້ວຍເຫຕນັ້ນ, ກາຣທີ່ຈະບັນຍັຕວ່າ “ຈະເອົາສາສນາໃດໆ” ເປັນສາສ-ນາປະຈຳຊາຕ ຫຼືບໍ່ປະຈຳຊາຕນັ້ນບໍ່ເປັນເຣື່ອງສຳຄັນ ຫາກປະຊາຊົນບໍ່ໄດ້ປະ ຕິບັຕຮີດຄອງທາງສາສນາແລ້ວ ຈະບັນຍັຕໄວ້ໃນຣັຖະທັມມະນູນ ກໍເປັນພຽງອັກສອຣຢູ່ໃນເຈັ້ຍຊື່ໆ, ແຕ່ວ່າຣັຖ ແລະ ພົລເມືອງລາວເຮົາປັດຈຸບັນນີ້ ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ປະຕິບັຕສິນທັມທາງພຣະພຸທທະສາສນາ ໂດຍເນັ້ນໃສ່ຄວາມສຸກ, ຄວາມສັນຕິ, ຄວາມສເມີພາບ, ພາລາດອນພາບ, ສັນຕິພາບ ແລະ ວັດທະນາຖາວອຣນີ້ ຄືເປົ້າໝາຍຂອງການພັດທະນາພຸທທະສາສນາ ແລະ ວັທທະນະທັມລາວ, ເຫັນໄດ້ເຖິງເປົ້າໝາຍຂອງຊາຕທີ່ ສະແດງວິສັຍທັສນ໌ໄວ້ວ່າ “ສັນຕິພາບ ເອກະຣາຊ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອຣ”.
ປະຊາຊົນລາວເຮົາ ຈຳນວນຫຼາຍຂອງປະເທສຍັງຄົງໝັ້ນ ແລະ ເຊື່ອຖືໃນພຸທທະສານາຢູ່ ເຊິ່ງເຫັນໄດ້ຈາກກາຣປະຕິບັຕສິນທັມ ແລະ ວັທທະນະທັມທາງພຣະພຸທທະສາສນາ ຢ່າງບໍ່ລົດລະເຊັ່ນນີ້ ຄື ຄວາມພາກພູມໃຈ ແລະ ຄວາມທະນົງອົງອາຈຂອງຊົນຊາຕລາວ, ພັກ ແລະ ຣັຖເຮົາຍ່ອມໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມື ແລະ ສົ່ງເສີມ ເວັ້ນເສັຍແຕ່ການກະທຳທີ່ເປັນການແບ່ງແຍກຊາຕ, ແບ່ງແຍກສາສນາ ແລະ ປະຊາຊົນເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ຣັຖະບານລາວເທົ່ານັ້ນຈະຕ້ອງທຳ ໜ້າທີ່ປົກປ້ອງ ແລະ ເກືອດຫ້າມ; ຣັດຖະບາລຊາຕອື່ນໆທີ່ເປັນຊາຕອາຣະຍະ ໃນໂລກກໍຮັບຜິດຊອບໃນວຽກງານສ່ວນນີ້, ປະຊາຊົນລາວເຮົາຈົ່ງມີຄວາມພາຄພູມໃຈ ແລະ ທະນົງໃຈ ໃນຄວາມເປັນລາວ ພາຍໃຕ້ຄັນທຸງປະຕິວັຕຊາຕ ປະຊາທິປະໄຕເຖີດ.
---------------------------
(1) ໝາຍເຖິງຄົນລາວ ແລະ ຄົນເຊື້ອຊາຕລາວທັງມວລທັງຢູ່ໃນ ແລະ ນອກປະເທສ ທີ່ຍັງຄົງນຳໃຊ້ຮີດ ໑໒ ຄອງ ໑໔ ເປັນພື້ນຖານວັທນະທັມຂອງຕົນຢູ່.
---------------------------

ອະນັນຕະຣິຍະກັມ ໕

ອະນັນຕະຣິຍະກຳ ໕

ພຣະຄຣູເນືອງພິລັກ ໂຊຕິທອນ

ເວົ້າເລື່ອງກຳ ຄົນທັງຫຼາຍກັນຢ້ານ ບາງຄົນພາກັນໄປຕັດກຳ ເພາະບໍ່ຢາກມີກຳ ມັນຊິຂັດຂວາງໃນການສ້າງເນື້ອສ້າງຕົວ ຫຼືການທຳມາຫາກິນ, ຄວາມຈິງນັ້ນ ກຳ ກໍຄືໜ້າທີ່ການງານ, ພາສາປາລີຂຽນວ່າ "ກັມມະ" ກໍຄືວຽກຕ່າງໆຂອງມະນຸດຈະຕ້ອງເຮັດ ມີທັງ ກຳດີ ແລະກຳຊົ່ວ ທຸກກາຍ ທຸກໃຈ, ກຳດີ ຮຽກວ່າບຸນຍະກັມ ຄືກຳທີ່ເປັນເລື່ອງດີໃຫ້ຜົນເປັນສຸກ, ສ່ວນກຳຊົ່ວຮຽກວ່າ ປາປະກັມ ໃຫ້ຜົນເປັນທຸກ ບໍ່ສຳບາຍກາຍ ແລະໃຈ ທັງກັມດີ ແລະກຳຊົ່ວ ມະນຸດມີເອງຕັ້ງແຕ່ມື້ເກີດຈົນຮອດມື້ຕາຍບໍ່ມີໃຜຕັດ "ກັມ" ໃຫ້ຂາດໄດ້, ມະນຸດມີທາງເລືອກພຽງ ໒ ທາງຄື, ເມື່ອບໍ່ສ້າງກຳຊົ່ວ, ກໍຕ້ອງສ້າງກຳດີ ຫາກກຳຊົ່ວລົດລົງ ກຳດີກໍຕ້ອງເກີດຂຶ້ນ ຫຼາຍນ້ອຍພຽງໃດ ຂຶ້ນຢູ່ກັບກຳຊົ່ວນັ້ນລົດລົງຫຼາຍພຽງໃດ ຫາກກຳຊົ່ວລົດລົງສຸດຂີີດສຸກກໍສົມປະສົງຖາວອນ ບໍ່ໃຫ້ກຳຊົ່ວເກີດຂຶ້ນຫຼາຍມັນເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ ເຮົາລົດກຳຊົ່ວລົງສາ ແຕ່ມະນຸດພັດມີກຳເປັນພັນທະກິດໃນການປະກອບສ້າງຊີວິດ ສະນັ້ນມະນຸດກໍຕ້ອງທຳໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ພຽງແຕ່ຮູ້ວ່າອັນໃດກຳຊົ່ວໃຫ້ຜົນເປັນທຸກຫຼາຍກໍຄວນຫຼີກເວັ້ນ ກັມທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໂດຍເດັດຂາດນັ້ນ ໄດ້ແກ່ "ອະນັນຕະຣິຍະກຳ" ເຊິ່ງແປວ່າກຳໜັກ ກັມໃຫຍ່ໃຫ້ຜົນຂ້າມພົບຂ້າມຊາດ,

ກຳໜັກໃຜທຳເຂົ້າແລ້ວຍ່ອມໄປສູ່ນະຣົກຝ່າຍດຽວ ມີຢູ່ ໕ ຢ່າງ ຄື

໑. ປິຕຸຄາຕະ : ຂ້າບິດາ (ແມ່ນແຕ່ພຽງເຮັດໃຫ້ເພີ່ນຊໍ້າຊອກໃຈ ດ້ວຍກາຣເຮັດໃຫ້ເພີ່ນໄດ້ຮັບຄວາມເດືອດເນື້ອຮ້ອນໃຈ ເປັນກາຣບັນທອນຊີວິຕທ່ານ.)

໒. ມາຕຸຄາຕະ: ຂ້າມາຣດາ (ແມ່ນແຕ່ພຽງເຮັດໃຫ້ເພີ່ນຊໍ້າຊອກໃຈ ດ້ວຍກາຣເຮັດໃຫ້ເພີ່ນໄດ້ຮັບຄວາມເດືອດເນື້ອຮ້ອນໃຈ ເປັນກາຣບັນທອນຊີວິຕທ່ານ.)

໓. ອໍຣະຫັນຕະຄາຕ: ຂ້າພຣະອໍຣະຫັນຕ໌,

໔. ໂລຫິຕຸບາຕ: ເຮັດໃຫ້ເລືອດພຣະພຸທທະເຈົ້າຫໍ້(ອອກ)ພຽງແມງວັນກິນອິ່ມ.

໕. ສັງຄະເພທ: ທຳລາຍສົງ(ສວ່ນຣວມ, ໝູ່ຄະນະ, ຫຼືຣັຖະ) ໃຫ້ແຕກກັນບໍ່ລົງລອຍກັນ ເປັນພັກເປັນຝ່າຍເຖິງ ຂັ້ນປະຫັດປາຫາຣກັນບໍ່ສາມາຖທຳສັງຄະກັມກັນໄດ້ ຊື່ວ່າທຳສັງຄະເພທ.

ຫຼັກທັມທັງຫ້າຂໍ້ນີ້ຊື່ວ່່າ “ອະນັນຕະຣິຍະກັມ” ເປັນກັມໜັກ ຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງມະຫັນຕະກັມອັນບາບ ແມ່ນກະທັງພຣະພຸດທະເຈົ້າເກີດມາແລ້ວ ກໍບໍ່ສາມາດໂຜດໃຫ້ພົ້ນອອກຈາກນະຣົກໄດ້.

ບັນດາທ່ານທັງຫຼາຍ ເຫັນວ່າກັມທີ່ທັງ ໕ ນີ້ ເປັນກັມໃຫຍ່, ແລະ ກໍເປັນສິ່ງມະນຸດທຸກຄົນກະທຳໄດ້ຍາກ ແຕ່ເມື່ອວິເຄາະເຂົ້າເຖິງຫຼັກແລ້ວ ຈະເຫັນວ່າ ມີກັມບາງກັມໃນ ໕ ຂໍ້ນີ້ ເຊິ່ງເຮັດແລ້ວແຕະຕ້ອງເຖິງຫຼັກທັມທັງ ໕ ຢູ່ເນື່ອງນິດ ເຊັ່ນ

໑. ມາຕາ ປິຕຸ ອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງເຮົານັ້ນ ລູກໆຍ່ອມຂ້າບໍ່ໄດ້ແນ່ນອນ ແຕ່ມີບາງຄົນມີພຶດຕິກັມໄປໃນທາງຊົ່ວ ທຳລາຍນໍ້າຈິດນໍ້າໃຈ ຂອງພໍ່ແມ່ ທຸກວັນດ້ວຍການໄປທ່ຽວ ໄປປະພຶດຜິດຈົນແມ່ທຸກທົນຮົນຮ້ອນນຳ ອັນນີ້ກໍຊື່ວ່າທຳລາຍພໍ່ແມ່ທັງເປັນແລ້ວ, ບາງຄົນທຳຊົ່ວໄປຖືກຄຸກຖືກຕາຣາງ ໃຫ້ພໍ່ແມ່ຕ້ອງໄດ້ຫາເງິນ ຫາຄຳ ຂາຍຊັບສົມບັດໄປໄຖ່ ໄປຖອນອອກຄຸກມາ ອັນນີ້ກະຊື່ວ່າ ປິຕຸ-ມາຕຸຄາຕເຊັ່ນກັນ ເພາະຖືເປັນການທຳລາຍ ແລະບັນທອນຊີວິຕ ແລະ ຊັບສິນຂອງພໍ່ແມ່ ລູກໆຄວນຣະວັງ.

໒. ສຳລັບພຣະອໍຣະຫັນຕະຄາຕ ແລະໂລຫິຕຸບາຕ ກໍເຊັ່ນກັນເຮົາບໍ່ຮູ້ໄດ້ວ່າ ໃຜໆຈະໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົຕ ຫຼືພຣະອໍຣະຫັນຕ໌ ຫາກເຮົາໄປລ່ວງເກີນທຸກຄົລອື່ນ ຈົນເຖິງຂັ້ນຕາຍລົງ ບາງທີ່ເຂົາຄົນນັ້ນມີທັມສູງ ກໍຈະເປັນກາຣທຳລາຍໂດຍບໍ່ຮູ້ນັ້ນເອງ, ທັມມະ ຕ່າງຈາກກົດໝາຍກົງທີ່ວ່າ ທາງກົດໝາຍແມ່ນເອົາຄວາມຜິດຕາມຫຼັກຖານ ແຕ່ທາງທັມມະເຖິງວ່າບໍ່ໄດ້ທຳ ພຽງແຕ່ຄິດ ກໍຖືວ່າຜິດແລ້ວ.

໓. ສຳລັບຂໍ້ສຸດທ້າຍຄື : ສັງຄະເພທ ນັ້ນເປັນການທຳລາຍໝູ່ຄະນະ ຫຼືຄະນະສົງ ຫຼືສັງຄົມ ແລະປະເທດຊາດ ຫັວງຢາກໃຫ້ບ້ານເມືອງບໍ່ຢູ່ໃນຄວາມສະຫງົບສຸກ ໂດຍການກ່າວຮ້າຍສ້າງຄວາມບໍ່ເຂົ້າໃຈ, ຫຼືໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ, ເພື່ອຫວັງທຳລາຍຈົນເຖິງມີການປະທະ ຫຼືປະຫັດປະຫານກັນ ຊື່ວ່າທຳສັງຄະເພດ(ເວັ້ນເສັຍແຕ່ເປັນການເວົ້າເພື່ອສ້າງສັນ ແລະພັດທະນາ) ແຕ່ຖ້າເວົ້າ ຫຼືຊັກຊວນໄປໃນທາງທຳຮ້າຍກັນຊື່ວ່່າທັມສັງຄະເພດເປັນກັມໜັກ.

ສະແດງຕົນເປັນພຸດທະມາມະກະ ຫຼືການເຂົ້າເຖິງພຣະຣັຕນະໄຕຍ໌

ຄົນລາວບູຮານ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍບວດເປັນສາມະເນນ ຫຼືພິກຂຸ ຄວນສະແດງຕົນເປັນພຸດ ທະມາມະກະ, ພຸດທະມາມະກະແປວ່າ ຜູ້ນັບຖືພຣະພຸດທະເປັນເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຕົນ ຄືນັບຖື ພຣະພຸດທະສາສນາຢ່າງແທ້ຈິງບໍ່ລະຖິ້ມນັ້ນເອງ, ເມື່ອປະກາດຕົນເປັນພຸດທະມາມະກະແລ້ວ ບຸກຄົນນັ້ນກໍຈັກໄດ້ກາຍເປັນພຸດທະສາສນິກຊົນ ຄືເປັນຊາວພຸດໂດຍແທ້ ຫຼືເປັນຄົນຂອງ ສາສນາພຸດນັ້ນເອງ ເຖິງແມ່ນວ່າເຄີຍບວດແລ້ວ ເມື່ອເດີນທາງ ໄປຢູ່ຕ່າງປະເທດໃນເວລາ ນານ ກໍຄວນສະແດງຕົນເປັນພຸດທະມາມະກະກ່ອນຈະໄປ ເພາະ ນອກຈາກເປັນການປະການ ຢ້ຳເຖິງຄວາມເປັນພຸດທະສາສນິກຊົນທີ່ດີແລ້ວ ຖືເປັນຣະບຽບພິທີແລ້ວ ຍັງຖືວ່າສາມາດປ້ອງ ກັນພຍັນຕຣາຍຕ່າງໆໄດ້ດ້ວຍ.
ສະຖານທີ່ທໍາພິທີ: ຄວນເປັນສິມ ຖ້າບໍ່ມີສິມກໍຄວນເປັນສາລາໂຮງທັມ ຫຼືບາງວັດຍັງບໍ່ ມີສາລາໂຮງທັມ ກໍໃຫ້ເລືອກເອົາສະຖານທີ່ມີພຣະພຸດທະຮູບ, ເຕົ້າດອກໄມ້, ຮາວທຽນ, ກະຖັງ ປັກທູບ, ຝ່າຍມຸງຄຸນ, (ສຳລັບຮອບພຣະພຸດທະຮູບ ໓ ຮອບ ແລະ ຕົວຜູ້ສະແດງ) ບາດນ້ຳມົນ ທີ່ມີນໍ້າ ແລະ ສົ້ມປ່ອຍເຝົາ ໙ ປ່ຽງ, ທຽນຄ່າສອກ, ວຽນຫົວ, ທູບທຽນບູຊາພຣະຣັຕນະຕຣັຍ, (ທຽນ ໒ ເຫຼັ້ມ, ທູບ ໓ ກ້ານ) ຂັນ ໕ ໑ ຂັນ, ພຣະສົງ ໔ ອົງຂຶ້ນໄປ ປະຊຸມກັນໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ນັ່ງອ້ອມຜູ້ສະແດງ.
ຜູ້ສະແດງ ໃຕ້ທຽນ, ຈູດທູບ ບູຊາພຣະຣັຕນະຕຣັຍ ແລ້ວຈຸດທຽນນໍ້າມົນປັກໄວ້ ທີ່ຂອບ ປາກບາດ(ຫ້າມເອົາໄປຕັ້ງລົງໃນບາດ) ຍົກປະເຄນບາດແກ່ພຣະສົງແລ້ວ ຈຶ່ງໄວ້ພຣະ, ອາຣາ ທະນາສີນດ້ວຍຕົນເອງ ເມື່ອຮັບໄຕສະນະຄົມ ແລະ ສີນສຳເຣັດແລ້ວ ຕໍ່ດ້ວຍຄຖສາມະທານສີນ ໕ ວ່າ:
ອິມານິ ປັນຈະ ສິກຂາປະທານິ ສະມາທິຍາມິ (໓ ຫົນຈົບ) ຈົບແລ້ວຂາບ ໓ ຫົນ, ຕໍ່ຈາກນັ້ນສະແດງຕົນເປັນພຸດທະມາມະກະ ຕໍ່ໜ້າພຣະສົງວ່າ :
ພຸດທັງ ເມ ຊີວິຕຕັງ ຍາວະ ນິບພານັງ ສາຣະນັງຄັດສະມິ : ຂ້ານ້ອຍຂໍເຖິງພຣະພຸດ ທະເຈົ້າເປັນສາຣະນະທີ່ເພິ່ງ ທີ່ຣະນຶກຕລອດຊີວິດ ຕລອດພຣະນິພພານ.
ທັມມັງ ເມ ຊີວິຕຕັງ ຍາວະ ນິບພານັງ ສາຣະນັງຄັດສະມິ : ຂ້ານ້ອຍຂໍເຖິງພຣະ ທັມ ມະເຈົ້າເປັນສາຣະນະທີ່ເພິ່ງ ທີ່ຣະນຶກຕລອດຊີວິດ ຕລອດພຣະນິພພານ.
ສັງຄັງ ເມ ຊີວິຕຕັງ ຍາວະ ນິບພານັງ ສາຣະນັງຄັດສະມິ : ຂ້ານ້ອຍຂໍເຖິງພຣະສັງ ຄະເຈົ້າເປັນສາຣະນະທີ່ເພິ່ງ ທີ່ຣະນຶກຕລອດຊີວິດ ຕລອດພຣະນິພພານ.
ພຸດທະມາມະໂກຕິ ມັງ ສັງໂຄ ທາເຣຕຸ : ຂໍພຣະສົງຈົ່ງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນພຸດ ທະມາມະກະ ຜູ້ນັບຖືເຊິ່ງພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າເປັນຂອງຂ້ານ້ອຍ.
ທັມມະມາມະໂກຕິ ມັງ ສັງໂຄ ທາເຣຕຸ : ຂໍພຣະສົງຈົ່ງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນທັມມະ ມາມະກະ ຜູ້ນັບຖືເຊິ່ງພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າເປັນຂອງຂ້ານ້ອຍ.
ສັງຄະມາມະໂກຕິ ມັງ ສັງໂຄ ທາເຣຕຸ : ຂໍພຣະສົງຈົ່ງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນສັງຄະ ມາມະກະ ຜູ້ນັບຖືເຊິ່ງພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າເປັນຂອງຂ້ານ້ອຍ:
ອິມາຫັງ ພະຄະວາ ອັຕຕະພາວັງ ຕຸມຫາກັງ ປະຣິຈະຊາມິ : ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະ ພາຄເຈົ້າ ຂ້ານ້ອຍຂໍສະລະອັຕພາບຮ່າງກາຍນີ້ ແຕ່ພຣະອົງ(ວ່າບົດນີ້ທັງຄຳແປ ໓ ຫົນ).
ຈາກນັ້ນອາຣາທະນາພຣະປະຣິຕຕໍ່ໄປ ພຣະສົງເອົາຝ້າຍມຸງຄຸນ ຄ້ອງຕົວຜູ້ສະແດງ ຈະເຣີນພຸດທະມົນ ຈົບແລ້ວຫົວໜ້າສົງ ອາບນໍ້າມົນໃຫ້ຜູ້ສະແດງ ພຣະພິກຂຸສູດ ຊະຍັນໂຕ ຯລຯ ຕໍ່ດ້ວຍສັບພະພຸດທາ ຯລຯ ຣັກຂັງພັນທາ ນິສັບພະໂສ ໓ ຫົນ.
ໝາຍເຫດ: ຜູ້ສະແດງຄວນຄວນແຕ່ງຕົວດ້ວຍຜ້າຂາວຕາມສະໄໝນິຍົມ ຖ້າເປັນຍິງ ພຣະສົງບໍ່ຕ້ອງນັ່ງລ້ອມວົງ ຖ້າຈະຄ້ອງຝ້າຍມຸງຄຸນ ໃຫ້ພັນຝ້າຍມຸງຄຸນກັບສິ່ງອື່ນສາກ່ອນ ໃນກໍຣະນີນີ້ບໍ່ຄວນອາບນໍ້າມົນໃຫ້ ພຽງແຕ່ເອົາຟົດໄມ້ ມັດຫຍ້າຄາມາຊິດນ້ຳມົນໃຫ້ກໍພໍ ໃຫ້ຜູ້ ສະແດງໄປອາບນ້ຳມົນເອງທີ່ບ້ານ.

ຄວາມໝາຍແລະຄວາມສຳຄັນຂອງບຸນມາຄະບູຊາ

ວັນມາຄະບູຊາ ມີຊື່ເຕັມໆວ່າ ມາຄະປຸຣນະມີປູຊາ ແປວ່າ ການບູຊາໃນວັນເພັງເດືອນ ໓ ມີຄຳທີ່ຄວນຊາບກ່ຽວກັບວັນມາຄະບູຊາ ດັ່ງນີ້:
ຈາຕຸຣົງຄະສັນນິບາຕ ແປວ່າ ການປະຊຸມອັນປະກອບດ້ວຍອົງ ໔ ເຊິ່ງເປັນເຫດການອັດສະຈັນ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັຍ ຄື:
໑. ມີພຣະສົງຈຳນວນ ໑໒໕໐ ອົງ ຈາຣີກໄປເຜີຍແຜ່ພຣະພຸດທະສາສນາ ຕາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ເດີນທາງໄປເຝົ້າພຣະພຸດທະເຈົ້າ ທີ່ວັດເວຣຸວັນມຫາວິຫານ ເມືອງຣາຊະຄື ແຄວ້ນມະຄົດ.
໒. ພຣະສົງຈຳນວນ ໑໒໕໐ ອົງນີ້ ລ້ວນແຕ່ເປັນພຣະອໍຣະຫັນທັງສິ້ນ, ແລະ ທຸກໆອົງກໍລ້ວນແຕ່ໄດ້ບວຊດ້ວຍ ເອຫິພິກຂຸອຸປະສັມປາທາ ຄື ພຣະພຸດທະອົງຊົງບວດໃຫ້ເອງ.
໓. ພຣະສົງທັງ ໑໒໕໐ ອົງນີ້ ລ້ວນແຕ່ມາປະຊຸທໂດຍພ້ອມພຽງກັນ ເຊິ່ງບໍ່ມີການນັດໝາຍກັນມາກ່ອນເລີຍ.
໔. ວັນທີ່ມາປະຊຸມ ກົງກັບວັນເພັງເດືອນມາຄະ (ເດືອນ ໓ ເພັງ) ເປັນວັນທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງທັມມະເທສນາ ຊື່ວ່າ ໂອວາທະປາຕິໂມກຂະ.
(ຄຳວ່າເອຫິພຸກຂຸອຸປະສັມປະທາ ຄື ການອຸປະສົມບົດດ້ວຍພຣະວາຈາຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ “ທ່ານຈົ່ງເປັນພຣະພິກຂຸມາເຖີດ ທັມອັນເຮົາກ່າວດີແລ້ວ ທ່ານຈົ່ງປະພຶດພົມມະຈັນ ເພື່ອກະທຳທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ)
- ໂອວາທະປາຕິໂມກຂະ ຄື ຂໍທັມຫຍ້ໍອັນຫຼັກໃຫ້ສັ້ນເຂົ້າ ຄືຫຍໍ້ທັມທັງຫຼາຍທັງປວງທີ່ພຣະພຸດທະອົງຊົງຕັດແລ້ວໃຫ້ສັ້ນລົງ ເຊິ່ງຄືວ່າເປັນຫົວໃຈຂອງພຣະພຸດທະສາສນາ ໓ ປະການຄື.
໑. ບໍ່ທຳຄວາມຊົ່ວທັງປວງ.
໒. ທຳຄວາມດີໃຫ້ເຖິງພ້ອມ.
໓. ທຳຈິດໃຈໃຫ້ບໍຣິສຸດຜ່ອງໃສ.
ໂອວາທະປາຕິໂມກນີ້ ພຣະພຸດທະເຈົ້າສະແດງທີ່ວັດເວຣຸວະນາຣາມ ນະຄອນຣາຊະຄຶຫະ ແຄວ້ນມະຄົດ ໃນເວລາບ່າຍ.
ສຳລັບວັນມາຄຳບູຊາໃນປີນີ້ ໒໕໕໐(ລາວ) ກົງກັບວັນພະຫັດ ວັນທີ ໒໑ ເດືອນກຸມພາ ປີ ຄ.ສ ໒໐໐໘ ຜ່ານມາແລ້ວ ໑ ວັນ ຊາວລາວເຮົາທົ່ວປະເທດພາກັນເຂົ້າວັດ, ໄຫວ້ພຣະ, ຟັງທັມ, ໃຫ້ທານ, ຮັກສາສິນ, ວຽນທຽນໃນວັດໃນຄຸ້ມບ້ານຂອງຕົນ.
ສຳລັບໃນບາງແຂວງ ໃນທົ່ວປະເທດ ເຊັ່ນທີ່ເມືອງທ່າແຂກ ເຮັດບຸນໄຫວ້ພຣະທາດສິໂຄຕະບອງ, ບຸນພຣະທາດໂພ່ນ, ແຂວງສະຫວັນແມ່ນເຮັດບຸນໄຫວ້່ພຣະທາດອິງຮັງ, ຊາວແຂວງຈຳປາສັກເຮັດບຸນວັດພູ ່ວນແຂວງທາງພາກເໜືອ ມີບຸນຫຍັງ ທີ່ໃດກ່ຽວກັບວັນນີ້.
ສຳລັບວັນມາຄະບູຊານີ້ ຊາວລາວທາງວຽງຈັນຮຽກວ່າບຸນເຂົ້າຈີ່ ເຊິ່ງເປັນປະເພນີນິຍົມໃນີ້ິດ ໑໒ ຄອງ ໑໔ ຂອງລາວ.

ການທໍາບຸນມຸງຄຸນທົ່ວໄປ(ໃຊ້ໄດ້ກັບທຸກງານ)

ການທໍາບຸນມຸງຄຸນທົ່ວໄປ(ໃຊ້ໄດ້ກັບທຸກງານ)

ການທໍາບຸນມຸງຄຸນທົ່ວໄປ
ພຸທທະສາສນິກຊົນຜູ້ມີສັດທາ ປາສາທະ ມັກໃຄ່ທີ່ຈະທຳບຸນໂດຍອາຣາທນາພຣະສົງ-ສາມະເນນມາສູດພຸດທະມົນ ແລະ ສັນພັຕຕາຫາຣເນື່ອງໃນງານໃດໆ ເຊິ່ງເປັນງານມຸງຄຸນອັນ ບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ເປັນຜະແນກໜຶ່ງຕ່າງຫາກ ອາດຈະທຳໄດ້ສະເໝີ ບໍ່ຈຳກັດວັນ ເດືອນ ແລະ ເວລາ ຄວາມສຳຄັນຂຶ້ນຢູ່ກັບຄວາມສະດວກຂອງເຈົ້າພາບຫຼາຍວກວ່າ ຈຳນວນພຣະພິກຂຸກໍບໍ່ໄດ້ ກຳນົດແນ່ນອນວ່າຕ້ອງເທົ່ານັ້ນອົງ ເທົ່ານີ້ອົງ ແລ້ວແຕ່ສັດທາຂອງພຸດທະສາສນິກຊົນຜູ້ເປັນ ເຈົ້າພາບນັ້ນ, ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍມັກນິຍົມຢ່າງນ້ອຍ ໕ ອົງ, ໙ ອົງຂຶ້ນໄປ ແລະ ການທຳບຸນລ້ຽງພຣະ ນັ້ນຈະທຳທີ່ວັດ ຫຼືບ້ານກໍໄດ້ ຂໍ້ສຳຄັນຕ້ອງທຳຢ່າງນີ້ ຄື:
໑. ຈັດໂຕໝູ່ບູຊາ: ຕັ້ງພຣະພຸດທະຮູບ ເຕົ້າດອກໄມ້, ກະຖັງທູບ ແລະ ຮາວທຽນ, ພ້ອມ ທັງທູບ ແລະ ທຽນ ຖ້າເປັນໂຕະທັມມະດາ ຕ້ອງຫາເຕົ້າດອກໄມ້ ໑ ຄູ່, ຮາວທຽນ ໑ ຄູ່, ກະຖັງທູບ ໑ ອັນ, ໃນເມື່ອໄຕ້ທຽນຕ້ອງໄດ້ທຽນໜ້າພຣະ ໒ ເຫຼັ້ມ(ຂະໜາດພໍງາມ ຫຼືກະວ່ານັບ ແຕ່ເຣີ່ມໃຕ້ ຈົນຮອດແລ້ວພິທີທຽນຍັງບໍ່ທັນໝົດ) ທູບຕ້ອງບູຊາ ໓ ດອກ, ເວລາຕັ້ງໂຕະໝູ່ບູຊາ ກໍໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ທາງຂວາມືພຣະສົງອົງຜູ້ເປັນປະທານ ແລະ ຫັນໜ້າໄປທາງດຽວກັບພຣະພິກຂຸອົງຜູ້ ເປັນປະທານ ຖ້າຫາກຈຳເປັນຕ້ອງຕັ້ງຢູ່ທາງຊ້າຍ ຫຼືທາງອື່ນກໍໃຫ້ຫັນໜ້າພຣະປະທານໄປ ທາງສົງ, ສຳລັບພຣະພຸດທະຮູບນັ້ນ ຈະເປັນພຣະປາງໃດກໍໄດ້ ຖ້າຫາກເປັນພຣະປະຈຳວັນ ເກີດຂອງເຈົ້າຂອງເຮືອນ ຫຼືເຈົ້າຂອງງານຍິ່ງເປັນການດີ.
໒. ຕັ້ງພາມຸງຄຸນ ຫຼືຂັນນ້ຳມັນ(ບາດກໍໄດ້) : ຕັ້ງຕໍ່ໜ້າພຣະພິກຂຸອົງເປັນປະທານ, ຫ່າງ ປະມານ ໑ ສອກ, ເອົາທຽນຄ່າສອກ, ວຽນຫົວມາວາງໄວ້, ຂັນ ຫຼືບາດນັ້ນຕາມປະເພນິຍົມຂອງ ຊາວລາວເຮົາແມ່ນໃຫ້ຕັ້ງເທິງພາພານ ຫຼືພາໂຕກຫວາຍກໍໄດ້ ຫາແພ ຫຼືເຈັ້ຍຂາວມາປູໄວ້, ໃຫ້ເຮັດບ້າງ ໕ ບ້າງໃສ່ປັກຈັຍຕາມສັດທາ ບ້າງພາມຸງຄຸນໃຫ້ເຮັດເປັນ ໕ ບ້າງ(ຫາກເປັນພາ ອັປມຸງຄຸນໃຫ້ເຮັດ ໔ ບ້າງ) ຢາກໃສ່ໝາກເບັງກໍໄດ້ ຖ້າໃສ່ໝາກເບັງກໍໃຫ້ໃສ່ພຽງ ໒ ຕົ້ນເທົ່ານັ້ນ, ແລ້ວກ້ຽວຝ້າຍມຸງຄຸນໄປທາງຂວາ ຄືວຽນຊ້າຍຫາຂວາມື.
໓. ຕັ້ງອາສະນະສົງ: ປູດ້ວຍຜ້າຂາວ ແລ້ວວາງອາສະນະລົງຜ້າຂາວນັ້ນ ໃນຍະຫ່າງ ກັນພໍຄວນ, ຫາງ້ຽງ, ຂັນໝາກພູ, ນໍ້າດື່ມ ເປັນຂວດ ທັງນໍ້າດື່ມ ແລະ ນໍ້າຫວານ(ອົງລະຊຸດ ຫຼື ໒ ອົງຕໍ່ຊຸດກໍໄດ້) ເວລາຕັ້ງໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ຊ້າຍມືຂອງພຣະພິກຂຸ, ຖ້າມີນ້ຳເຢັນກໍໃຫ້ຫາຈອກສຳລັບນໍ້ຳ ເຢັນ ແລະ ນໍ້າຮ້ອນໄວ້ພຽງພໍ ຫຼືນ້ຳປະນະອື່ນ ກໍຫາຈອກໄວ້ໃຫ້ພໍ ນໍ້າປານະຢ່າງອື່ນທີ່ຄວນມໃສ່ ຈອກກໍໃຫ້ຈອກໃຫ້ຄົບກໍແລ້ວກັນ ຖ້ານໍ້ຳປານະທີ່ໃສ່ກວດຄວນສັນດ້ວຍທໍ່ກໍຫາທໍ່ມາໄວ້ ກະແລ້ວ ກັນ.
໔. ຕ້ອງມີຝ້າຍມຸງຄຸນ: ຕ້ອງຫາຝ້າຍຍາວໆ ຈັບໃຫ້ໄດ້ເກົ້າເສັ້ນຝ້າຍ, ຢັ່ງແຕ່ພຣະປະ ທານລົງມາໃສ່ພາມຸງຄຸນ ຫຼືຖ້າຈະຮອບເຮືອນ ກໍໃຫ້ຮອບເຮືອນກ່ອນ ຈຶ່ງອົງລົງມາຮອບພຣະ ພຸດທະຮູບ ແລະ ຈຶ່ງກ້ຽວພາມຸງຄຸນ ສ່ວນຝ້າຍມຸງຄຸນທີ່ເຫຼືອແມ່ນວາງໃສ່ພາຊະນະຂ້າງພຣະ ພິກຂຸອົງເປັນປະທານ ວິທີວຽນຝ້າຍໃຫ້ວຽນ “ປະທັກຂີນະວັດ” ຄືວຽນຈາກຊ້າຍຫາຂວາ, ສ່ວນ ວຽນຮອບເດີ່ນບ້ານ ຫຼືຮອບເຮືອນນັ້ນ ແໃ່ນເພື່ອປ້ອງກັນພຍັນຕຣາຍນັ້ນເອງ.
໕. ວິທີການ ຖ້າເຮັດສອງວັນ ວັນແຮກແມ່ນວັນຈະເຣີນພຸດທະມົນຕອນແລງ ກຳນົດ ແຕ່ເວລາ ໑໖:໐໐ ໂມງ ໄປຮອດ ໒໑:໐໐ ກາງຄືນ, ຂອງວັນແຮກແມ່ນໃຊ້ໄດ້ ຖ້າງານວັດແມ່ນ ເອົາກາງຄືນແມ່ນດີ ເພາະຍາດໂຍມຈະກິນເຂົ້າແລງມາໝົດແລ້ວ ບໍ່ເປັນການຫຍຸ້ງຍາກຍາດ ໂຍມ, ເຣີ່ມພິທີ ຫົວໜ້າ ຫຼືເຈົ້າພາບຕົ້ຍໄປຈູດທູບ ໄຕ້ທຽນບູຊາພຣະປະທານ ແລ້ວອະທິຖານ ຈິດຕາມຄວາມປາຖນາ, ຫົວໜ້ານຳພາໄຫວ້ພຣະ, ສັກເຄເທວະດາ, ຮັບສີນ, ແລ້ວອາຣາທະ ນາພຣະປະຣິຕ, ນັ່ງຟັງສູດມົນຕໍ່ໄປດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບ, ຫຼັງຈາກສຳເຣັດແລ້ວ ກໍຖວາຍທານ ເທົ່າທີ່ມີ ພຣະສົງໃຫ້ພອນຢາດນໍ້າ ພຣະສົງກັບວັດ ເປັນອັນເລີກງານທາງພິທີສົງໃນວັນແຮກ, ມື້ອື່ນເຊົ້າມີການຕັກບາດ ແລະ ຖວາຍທານ.
ສ່ວນວັນທີສອງ ຄືເຊົ້າວັນຕໍ່ມາ ແມ່ນມັກນິມົນມາສັນເຊົ້າ ເພາະວ່າຈະໄດ້ຕັກບາດ ຖວາຍສັງຄະທານນຳ, ຕອນເຊົ້າ ຖ້າເຮັດທີ່ເຮືອນໄປຮັບພຣະ ແລະ ບາດມາພ້ອມ, ຖ້າເຮັດທີ່ ວັດກໍໄປຮັບແຕ່ບາດມາຈັດໂຕ໊ະຕັ້ງບາດ ຕາມອົງພັນສາແກ່ລົງໄປຮອດອ່ອນ ຈົນຮອດສາມະ ເນນ ການໄປຮັບພຣະມາຍັງເຮືອນບຸນບໍ່ໃຫ້ກາຍ ກຳນົດເວລາຕາຍຕົວ ຄືຮັບພຣະມາຮອດວັດ ບໍ່ຄວນຈະກາຍ ໐໗:໐໐ ໂມງ, ໄວ້ພຣະ ຮັບສິນ ກໍບໍ່ຄວນກາຍ ໐໗:໓໐ ໂມງ.
ວິທີເຮັດ ກໍໃຫ້ເຮັດເໝືອນເດີມ ທາງປະທານ ຫຼືເຈົ້າພາບງານໃຫ້ໄປຈູດທູບ ໃຕ້ທຽນ(ຄັນ ຫ້ອງແອຣ໌ ບໍ່ຄວນຈູດທູບ ແລະ ບໍ່ຄວນຈະໄຕ້ທຽນຫຼາຍ) ມັກຄະທາຍົກນຳພາໄຫວ້ພຣະ(ຖ້າ ເຮັດເອງເປັນກໍຄວນເຮັດເອງເລີຍ ເປັນການດີທີ່ສຸດ) ສັກເຄເທວະດາ ຮັບສີລ, ແລ້ວກໍກ່າວຄຳ ຖວາຍເຄື່ອງໃສ່ບາດ ແລະ ພັດຕາຫານເລີຍ, ຫຼັງຈາກນັ້ນພຣະສົງຈະສູຕຖວາຍພອນພຣະ “ນະໂມ ຯລຯ ອິຕິປິໂສ ຯລຯ ແລະ ພາຫຸງ ສະຫັສສະ ຯລຯ ຕໍ່ດ້ວຍ ມະຫາກາ” ເມື່ອພຣະສົງ ສູດຈົບນະໂມແລ້ວ ໃຫ້ເຈົ້າພາບເຣີ່ມໄປໃສ່ບາດເປັນຄົນແຮກ ຕໍ່ດ້ວຍລູກຫຼາຍ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງ ມາຮ່ວມງານ.
ເມື່ອພຣະສູດຈົບແລ້ວ ໃຫ້ຖວາຍພາເຂົ້າ, ຖ້າຍັງບໍ່ທັນຍົກພາເຂົ້າມາ ກໍໃຫ້ຍົກພາເຂົ້າ ມາຕອນທີ່ພີ່ນ້ອງຍັງບໍ່ທັນໃສ່ບາດແລ້ວ(ປົກກະຕິ ເພີ່ນໃຫ້ຍົກພາເຂົ້າມາວາງຕໍ່ໜ້າພຣະແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຄຳຖວາຍເຄື່ອງໃສ່ບາດ ແລະ ພັດຕາຫານ) ແຕ່ຖ້າແຕ່ງບໍ່ທັນໃຫ້ເອົາມາພາໜຶ່ງກ່ອນ ເພາະຈະໄດ້ກ່າວຄຳຖວາຍພັດຕາຫານ ພ້ອມເຄື່ອງໃສ່ບາດ ມັນຈຶ່ງບໍ່ຫຍຸ້ງຍາກ.
ເມື່ອປະເຄນພາເຂົ້າແລ້ວໃຫ້ນິມົນພຣະສົງສັນພັດຕາຫານເລີຍ, ຖ້າວ່າພີ່ນ້ອງຕັກບາດ ແລ້ວກໍໃຫ້ເອົາບາດມາຖາວຍເພີ່ນໃນຈະນະນັ້ນເລີຍ ກໍຣະນີ້ຄົນໃສ່ບາດຫຼາຍ ກໍນິມົນພຣະສົງ ສັນພັດຕາຫານກ່ອນກໍໄດ້ ເພາະອິງໃສ່ເວລາແຂກ ເພາະເຮົາຈະຕ້ອງໄດ້ລ້ຽງແຂກອີກຕໍ່ນຶ່ງ (ປັດຈຸບັນມີການປະຍຸກຂຶ້ນມາອີກ ຄືເວລາຖວາຍພັດຕາຫານແລ້ວ ມັກຈະໃຫ້ພອນຍາດນ້ຳ ກ່ອນ ເນື່ອງຈາກມີບາງທ່ານຢາກເມືອບ້ານກ່ອນ ແຕ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບພອນ ແລະ ຍາກນໍ້າ ສະນັ້ນ ພຣະສົງຈຶ່ງໃຫ້ພອນກ່ອນແລ້ວ ຈຶ່ງສັນເຂົ້າ) ຫຼັງຈາກພຣະສັນພັດຕາຫານສໍາເຣັດແລ້ວ ກໍໃຫ້ ກ່າວຄຳຖວາຍທານອື່ນໆທີ່ມີ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ, ອັດຖະບໍຣິຂານ, ຫຼືກອງບຸນອື່ນໆ ຕາມເຈຕນາ ຂອງເຈົ້າພາບ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ລາວເຮົາໃຄ່ຈະຟັງທຳ ກໍໃຫ້ອາຣາທະນາທັມ ດ້ວຍຄຳວ່າ “ພຣົມມາ ຈະໂຣກາ ທິປະຕິ ຯລຯ” ພຣະສົງຈະເທສສະຫຼອງ ຫຼືເທດຕາມສັດທາຍາດໂຍມ ນິມົນ, ຫຼັງຈາກເທດແລ້ວ ຈຶ່ງຄາຣະວະ ພຣະສົງໃຫ້ພອນຢາດນ້ຳ ເປັນອັນຈົບພິທີ ຖ້າເຮັັດທີ່ ວັດພຣະສົງກັບກຸຕິ ຖ້າເຮັດທີ່ເຮືອນໃຫ້ຈັດຣົດໄປສົ່ງເພີ່ນ ພ້ອມທັງບາດ ແລະ ເຄື່ອງທານ ເປັນອັນຈົບພິທີທາງສົງ ນອກນັ້ນແມ່ນເຣື່ອງຂອງການລ້ຽງແຂກ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງ ເຮັດໄປ ຮອດເວລາເທົ່າໃດກໍໄດ້, ແຕ່ມີບາງງານນັ້ນ ມີສັດທາຢາກຈະຖວາຍເພນນຳ ຖ້າດຮັດທີ່ເຮືອນ ກໍໃຫ້ສັດທາຍາດໂຍມ ຈັດທີ່ພັກໃຫ້ພຣະສົງຕ່າງຫາກ ຖ້າເຮັດທີ່ວັດ ເມື່ອເຖິງເວລາເພນແລ້ວ ກໍນິມົນພຣະສົງມ ສັນເພນ ໃຫ້ເຮັດແບບດຽວກັນ ຄື ຈຸດທູບທຽນ, ໄຫວ້ພຣະ(ບໍ່ຮັບສິນກໍໄດ້, ບໍ່ ສັກເຄເທວະດາກໍໄດ້) ແຕ່ໃຫ້ກ່າວຄຳຖວາຍພັດຕາຫານເພນ ແລ້ວປະເຄນພັດຕາຫານ ຄາຣະ ວະຮັບພອນ ກ່ອນ ຫຼືຫຼັງພຣະສົງສັນພັດຕາຫານກໍໄດ້ ເປັນອັນວ່າຈົບການຖວາຍພັດຕາຫານ ເພນ, ແລ້ວສົ່ງພຣະກັບວັດ.
ໝາຍເຫດ:
ກໍຣະນີ້ແມ່ນເວົ້າສະເພາະເຮັດສອງວັນ ຖ້າຫາກເຮັດວັນດຽວ ມັກຈະເຮັດສັນເພນ ກໍໃຫ້ໄປຮັບພຣະຕັ້ງແຕ່ ເວລາ ໑໐:໐໐ ໂມງ ເມື່ອມາຮອດເຮືອນໃຫ້ໄຫວ້ພຣະສູດມົນ ແລະ ອາ ຣາທນາມຸງຄຸນ ພຣະສົງສູດມຸງຄຸນແລ້ວ ກໍທຳການຖວາຍທານຕາມທີ່ກ່າວແລ້ວ.

ສອນໂຈນໃຫ້ເປັນໂຈນທີ່ມີຄຸນນະທັມ

ໃນສະໄໝທີ່ພຣະພຸດທະອົງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ສະໄໝນັ້ນມີພວກໂຈນເຂົ້າໄປຂໍຟັງທັມ ພຣະພຸດທະອົງຊົງຕັດສອນໂຈນໃຫ້ເປັນໂຈນ ທີ່ມີຄຸນນະທັມປະຈຳໃຈ ທັມທີ່ພຣະພຸດທະອົງ ຕັດສອນໂຈນພວກນັ້ນ ມີ ໘ ຂໍ້ດັ່ງນີ້:

໑. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ຂ້າຄົນທີ່ຍອມແພ້.
໒. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ປຸ້ນເອົາຂອງເຂົາຈົນໝົດສິ້ນ ຕ້ອງຈົ່ງໄວ້ໃຫ້ເຂົາແນ່.
໓. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ລັກພາຜູ້ຍິງ ບໍ່ທຳຮ້າຍຜູ້ຍິງ.
໔. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ທຳຮ້າຍເດັກນ້ອຍ.
໕. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ປຸ້ນຊັບຂອງນັກບວຊ.
໖. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ປຸ້ນຊັບຂອງແຜ່ນດິນ.(ຊັບຂອງປະເທດຊາດ-ຂອງຫຼວງ-ຂອງສົງ)
໗. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງບໍ່ປຸ້ນໃກ້ບ້ານຕົນ.
໘. ການເປັນໂຈນທີ່ດີນັ້ນ ຕ້ອງສະຫຼາດໃນການເກັບສິສົມຊັບທີ່ປຸ້ນມາໄດ້ໃຫ້ເປັນ.

ຂ່າວບຸນພຣະເວສປະຈຳປີ ໒໐໐໘

ໃບຂ່າວບຸນພຣະເຫວດປະຈຳປີ

ປະຈຳວັດວິິຈິຕທັມມາລາວ ບ້ານວຽງຈະເຣີນ ເມືອງໄຊເຊດຖາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ

ລະຫວ່າງວັນທີ ວັນເສົາ-ອາທິດ ວັນທີ 22-23 ເດືອນມິນາ 2008

ວຸດທິທັມຄຳຝູງຂ້າ ທັງຫຼາຍພາຍໃນມີພຣະສົງ-ສາມະເນນເປັນເຄົ້າ ພາຍນອກມີອອກຕົນຍາດໂຍມຜູ້ຊົງຄຸນວຸດທິ ຄະນະພັກບ້ານ, ນາຍບ້ານ, ສະຫະພັນແມ່ຍິງ ຫົວໜ້າໜ່ວຍ ແລະຊາວບ້ານວຽງຈະເຣີນໄດ້ຕົກລົງກັນເປັນເອກະສັນກັນຕັ້ງບຸນມະຫາຊາດ ປະຈຳປີຂຶ້ນໜຶ່ງປາງທີ່ວັດວິຈິຕທັມມາຣາມ ບ້ານ ວຽງຈະເຣີນ ເມືອງໄຊເຊດຖາ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ວັດຖຸປະສົງເພື່ອສືບຕໍ່ປະເພນີອັນຈົບງາມຂອງຊາດ, ຂອງພຸດທະສາສນາ ແລະເພື່ອສືບຕໍ່ຂົນຂວາຍປັດໄຈສ້າງ ສາລາໂຮງທັມ ໃຫ້ສຳເຮັດລຸລ່ວງໄປເທື່ອລະກ້າວ ເຊິ່ງມີກຳນົດການຈັດງານບຸນ ດັ່ງນີ້:

ວັນເສົາ, ວັນທີ 22 ເດືອນມິນາ ປີ 2008, ກົງກັບແຮມ 1 ຄ່ຳ ເດືອນ 4 ພ.ສ 2550 ເປັນມື້ຕັ້ງ ແລະຫ້າງຫາກະກຽມງານບຸນ, ຕອນແລງເວລາ 16:00 ໂມງ ສູຕປະຣິດຕະມຸງຄຸນ ແລະຟັງທັມມະໄລໝື່ນ, ມະໄລແສນ ຕອນກາງຄືນ ມືການຄົບງັນຕາມປະເພນີ(ລຳວົງ).

ວັນອາທິດ, ວັນທີ 23 ເດືອນມິນາ ປີ 2008, ກົງກັບແຮມ 2 ຄ່ຳເດືອນ 5 ພ.ສ 2550 ເວລາ 02:00 ໂມງ ແຫ່ເຂົ້າພັນກ້ອນ ແລະເຣີ່ມເທດພຣະເຫວດສັນດອນໄປ, ຈົນຮອດ 07:00 ໂມງເຊົ້າ ໄຫວ້ພຣະ-ຮັບສິນ ແລະຕັກບາດຖວາຍສັງຄະທານ ແລ້ວກໍຟັງທັມມະເທສນາຕໍ່ໄປຕລອດວັນ.

ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຂໍເຊີນຊວນອອກຕົນຍາດໂຍມ ແລະສັດທາສາທຸຊົນທັງຫຼາຍທັງຢູ່ໃກ້ ແລະຢູ່ໄກຈົ່ງໄດ້ມາຮ່ວມອະນຸໂມທະນາທານ ແລະຟັງທັມມະເທສນາຮ່ວມນຳພວກຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ, ຂໍອ່ວຍພອນໃຫ້ທ່ານ ແລະຄອບຄົວຈົ່ງປະກອບໄດ້ດ້ວຍສັນຕິສຸກທຸກເມື່ອທຸກຍາມເທີ້ນ.

ໝາຍເຫດ: ຊາວບ້ານຍວຽງຈະເຣີນ ຂໍແຜ່ພາເຂົ້າ ຫຼືບ້ານໃກ້ຄຽງແຜ່ອາຫານຫວານຄາວ ຫຼືເຄື່ອງປະກອບອາຫານສັດທາ ຫາກເຈົ້າສັດທາຜູ້ໃຈບຸນທ່ານໃດ ມີສັດທາຖວາຍນຳ້ດື່ມນໍ້າປານະ ກໍຂໍໃຫ້ທ່ານທັງຫຼາຍ ນຳຕິດໄມ້ຕິດມືມາຖວາຍດ້ວຍ.

ກັມມະການຈັດງານບຸນ

ຝ່າຍສົງ ໑. ພຣະຄຣູເນືອງພິລັກ ໂຊຕິທອນ ເຈົ້າອະທິການ ໒. ພຣະອາຈາຣຍ໌ສົມຊາຍ ບຸນຍະປາສິດ ວັດໂຊກຄຳ ໓. ພຣະອາຈາຣຍ໌ສີຈັນ ສຸກຈະເຣີນ ຮອງເຈົ້າອະທິການ ໔. ພຣະອາຈາຣຍ໌ຄຳໄພ ໄຊຍະວົງ ໕. ພຣະອາຈາຣຍ໌ສີໜູນ ກັຕຕິຍະ ໖. ພຣະອາຈາຣຍ໌ສຸສາສິດ ໗. ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງສາມະເນນພາຍໃນວັດ

ຝ່າຍຄະຣາວາດ ໑. ທ່ານຄຳແດງ ບຸບຜາພັນ ເລຂາພັກບ້ານ ໒. ທ່ານຄຳເພັດ ກຸສົນສະຫວັດ ນາຍບ້ານ ໓. ທ່ານຈັນທາ ກິດຕິພັນ ແນວໂຮມບ້ານ ໔. ທ່ານຈັນທາ ພຣົມມະບຸດ ສາຣະວັດ ໕. ທ່ານບຸນນາງ ພຣົມມະໄກສອນ ຄະນະແນວໂຮມ ໖. ທ່ານມະຫາສະຫວັດ ທອງປະເສີດ ທີ່ປຶກສາ ໗. ທ່ານມະຫາສີນນວນ ຄຳມະນີເພັດ ທີ່ປຶກສາ

ພ້ອມດ້ວຍຫົວໜ້າໜ່ວຍ ຜູ້ຊົງຄຸນະວຸດທິທັງຫຼາຍໝາຍມີ ຊາວບ້ານວຽງຈະເຣີນ ແລະຍາດໂຍມ ທີ່ຮັກແພງບ້ານໃກ້ຄຽງ.